Wymowa angielska: dźwięki, na których potykają się Polacy, i jak je ćwiczyć

Mówisz I think so i rozmówca przez sekundę marszczy brwi. Usłyszał „I sink so”, czyli „chyba tonę”. Zrozumie z kontekstu, ale ta sekunda wraca przy każdym zdaniu z th. Tak wygląda większość problemów z wymową: nie chodzi o akcent jak z filmu, tylko o kilka dźwięków, które zmieniają jedno słowo w inne.

Wymowa angielska jest trudna z jednego prostego powodu: pisze się inaczej, niż się mówi. Do tego angielski ma dźwięki, których w polskim nie ma, i rozróżnia długie i krótkie samogłoski, których polskie ucho na początku nie słyszy. Za to lista problemów jest krótka i u prawie wszystkich Polaków taka sama.

Każdy dźwięk masz tu w parach słów i w zdaniach. Najpierw posłuchaj pod głośnikiem, potem powiedz na głos, potem posłuchaj jeszcze raz. Symbole fonetyczne ze słownika rozpisaliśmy osobno, w tekście fonetyka angielska.

TH: najsłynniejszy dźwięk angielskiego 👅

Angielskie th to dwa dźwięki. Oba robisz tak samo: czubek języka lekko między zębami albo tuż za górnymi zębami i wypuszczasz powietrze. W think nie ma głosu, tylko syk powietrza. W this dodajesz głos, jakby lekko brzęczało. Polacy najczęściej zamieniają je na s, f, t albo d i stąd biorą się zabawne pomyłki.

Z thBez thCo się zmienia
thinksinkmyśleć i tonąć
threetreetrzy i drzewo
thanktankdziękować i zbiornik, czołg
thinfinchudy i płetwa
theydayoni i dzień
breathebreezeoddychać i bryza
  • I think it’s Thursday. Chyba jest czwartek.
  • Thanks for everything. Dzięki za wszystko.
  • This is the third time. To już trzeci raz.
  • They’re over there. Są tam.

Ćwiczenie na start: powiedz powoli th-th-th, z językiem między zębami, a potem całe three. Na początku przesadzaj. W szybkiej mowie język i tak sam się schowa.

W i V: wino czy winorośl 🍷

Angielskie w brzmi jak polskie ł w słowie „łódka”: usta zaokrąglone, bez dotykania zębami warg. V to polskie w: górne zęby dotykają dolnej wargi. Polacy często czytają w jak polskie w i wtedy west zamienia się w vest.

WVCo się zmienia
winevinewino i winorośl
westvestzachód i kamizelka
wetvetmokry i weterynarz
whilevilepodczas gdy i podły
  • We went to the vet on Wednesday. W środę byliśmy u weterynarza.
  • Very well, thank you. Bardzo dobrze, dziękuję.
  • Would you like some wine? Napijesz się wina?

Krótkie i długie samogłoski: ship czy sheep 🚢🐑

W polskim długość samogłoski nie zmienia znaczenia. W angielskim zmienia. Ship ma krótkie, luźne i, prawie jak polskie y. Sheep ma długie, napięte i, jak w polskim „iii”. Jeśli powiesz oba tak samo, rozmówca zgaduje z kontekstu, a czasem zgaduje źle.

KrótkaDługaCo się zmienia
shipsheepstatek i owca
liveleavemieszkać i wyjeżdżać
sitseatsiedzieć i miejsce
fullfoolpełny i głupiec
pullpoolciągnąć i basen
fillfeelwypełnić i czuć

Druga para, która myli Polaków, to e i szeroko otwarte ae. Bed ma zwykłe e. Bad ma dźwięk pomiędzy a i e, z szeroko otwartymi ustami, jakbyś się dziwił. Podobnie men i man.

ESzerokie aeCo się zmienia
bedbadłóżko i zły
menmanmężczyźni i mężczyzna
penpandługopis i patelnia
saidsadpowiedział i smutny
  • I want to leave, not live here. Chcę wyjechać, a nie tu mieszkać.
  • Is this seat free? Czy to miejsce jest wolne?
  • I feel bad about it. Głupio mi z tego powodu.

Mówisz „I sink so”, a chcesz powiedzieć „chyba tak”. Jaki dźwięk zgubiłeś?

  • th
  • w
  • długie i

Think ma th: czubek języka między zębami.

Które słowo ma długie i?

  • ship
  • sheep
  • live

Sheep, seat, leave i feel mają długie i.

Angielskie w w słowie „west” brzmi jak polskie:

  • w
  • ł
  • f

W to ł z zaokrąglonymi ustami. Polskie w to angielskie v.

„Man” różni się od „men”:

  • długością
  • szerzej otwartymi ustami
  • niczym

Man ma szerokie ae, pomiędzy a i e.

Schwa: najczęstszy dźwięk, którego nikt nie uczy 😶

Schwa to krótki, niewyraźny dźwięk, coś między e i y, wymawiany bez wysiłku. W zapisie fonetycznym wygląda jak odwrócone e. Jest w prawie każdym dłuższym słowie, w sylabie bez akcentu: pierwsze a w about, dwa a w banana poza środkowym, o w today. Polacy wymawiają każdą literę wyraźnie i przez to mówią „ebałt” zamiast lekkiego about.

SłowoJak mniej więcej brzmiGdzie jest schwa
aboutybałtpierwsze a
bananabynenapierwsze i ostatnie a
todaytydejo
problemprablyme
doctordaktyro w drugiej sylabie

Najważniejsze są małe słowa. W zdaniu to, for, of, a, and i can prawie zawsze tracą pełną samogłoskę: a cup of tea brzmi jak „ekapytii”. Kto wymawia je pełnym głosem, mówi poprawnie, ale jak robot. Kto ich nie zna w lekkiej formie, nie rozumie native speakerów.

  • I need to go. Muszę iść.
  • A cup of coffee for me. Dla mnie filiżanka kawy.
  • Can you help me? Pomożesz mi?

Końcówka -ed: worked, played, wanted 🔚

Końcówka czasu przeszłego ma trzy wymowy i żadna z nich to nie pełne „ed”. Zasada zależy od ostatniego dźwięku czasownika.

CzasownikBrzmi jakKiedy
workedłerktpo bezdźwięcznych: k, p, s, sz, cz, f
stoppedstaptpo bezdźwięcznych: k, p, s, sz, cz, f
playedplejdpo dźwięcznych i samogłoskach
calledkooldpo dźwięcznych i samogłoskach
wantedłantydpo t i d dochodzi cała sylaba
needednidydpo t i d dochodzi cała sylaba

Najczęstszy błąd to work-ed z dodatkową sylabą. Pamiętaj: osobną sylabę słychać tylko po t i d. Więcej o tym czasie jest w tekście o Past Simple.

Końcówka -s: cats, dogs, buses 🐈🐕

Z końcówką -s (liczba mnoga, trzecia osoba, dopełniacz) jest tak samo: trzy wymowy, zależnie od ostatniego dźwięku.

SłowoBrzmi jakKiedy
catsketspo bezdźwięcznych: s jak w polskim
worksłerkspo bezdźwięcznych: s jak w polskim
dogsdogzpo dźwięcznych i samogłoskach: z
playsplejzpo dźwięcznych i samogłoskach: z
busesbasyzpo s, z, sz, cz, dż: dodatkowa sylaba
watchesłaczyzpo s, z, sz, cz, dż: dodatkowa sylaba

Litery, których nie słychać 🤫

Angielska pisownia zatrzymała się kilkaset lat temu, a wymowa poszła dalej. Dlatego w wielu słowach są litery, których nikt nie wymawia. Te są najczęstsze w codziennej mowie.

SłowoBrzmi jakNieme
knownołk
knifenajfk
writerajtw
listenlisnt
couldkudl
halfhefl
islandajlynds
Wednesdayłenzdejpierwsze d i jedno e
hourałerh
comfortablekamfterbylor w środku prawie znika

Akcent w wyrazie: PHOtograph, phoTOgraphy 🎯

Po polsku akcent prawie zawsze pada na przedostatnią sylabę. Po angielsku może być wszędzie i zmienia się nawet w obrębie jednej rodziny słów. Źle postawiony akcent bywa gorszy niż źle wymówiony dźwięk, bo słowo staje się nie do poznania.

SłowoAkcentPo polsku
photographPHO-to-graphzdjęcie
photographerpho-TO-gra-pherfotograf
hotelho-TELhotel
vegetableVEG-ta-blewarzywo
record (noun)RE-cordnagranie, rekord
record (verb)re-CORDnagrywać

Przy rzeczownikach i czasownikach o tej samej pisowni działa prosta reguła: rzeczownik ma akcent z przodu, czasownik z tyłu. Tak jest z record, present, object i permit.

Jak ćwiczyć wymowę angielską w domu 🎧

  • Powtarzaj za nagraniem, a nie za tekstem. Słuchasz zdania, pauza, mówisz na głos, słuchasz jeszcze raz. Ten sposób nazywa się shadowing i działa lepiej niż czytanie zasad.
  • Nagraj się. Telefon wystarczy. Przy pierwszym odsłuchu usłyszysz rzeczy, których w trakcie mówienia nie słychać, na przykład brak różnicy między ship i sheep.
  • Ćwicz pary. Wybierz jedną parę dziennie, na przykład think i sink, i powiedz ją dziesięć razy na zmianę.
  • Zacznij od zdań, nie od słów. Schwa, zlewanie się słów i akcent słychać dopiero w całym zdaniu.
  • Sprawdzaj w słowniku z nagraniem. Cambridge i Merriam-Webster mają przy każdym haśle przycisk z wymową. Jak czytać zapis obok, wyjaśnia tekst fonetyka angielska, a zapis całego zdania razem z formami słabymi pokaże zapis fonetyczny angielski.

Gotowe zwroty z zapisem wymowy i audio, do powtarzania na głos, znajdziesz w tekście zwroty po angielsku z wymową. Wymowę pojedynczych liter, które przydają się przy literowaniu, masz w tekście alfabet angielski.

Najczęstsze błędy w wymowie angielskiej ⚠️

Tak mówimyTak powinno byćCo poprawić
I sink so.I think so.th: język między zębami
vorkworkw jak polskie ł
work-edworked-ed bez dodatkowej sylaby, łerkt
kom-for-ta-blecomfortabletrzy sylaby, kamfterbyl
ho-tel z akcentem z przoduhotel z akcentem na telakcent na drugą sylabę

Wymowa angielska: najczęstsze pytania ❓

Uczyć się wymowy brytyjskiej czy amerykańskiej?

Tej, której słuchasz najczęściej. Obie są poprawne i obie rozumie każdy. Ważniejsze od wyboru jest to, żeby nie mieszać ich w jednym słowie. W naszych tekstach używamy wymowy amerykańskiej.

Czy polski akcent to problem?

Nie. Akcent mówi, skąd jesteś, i to jest w porządku. Problemem są tylko dźwięki, które zmieniają znaczenie: th, w, długość samogłosek i akcent w wyrazie. Na nich warto się skupić.

Ile dźwięków ma język angielski?

W standardowej wymowie brytyjskiej liczy się ich około 44: 20 samogłosek i dwugłosek oraz 24 spółgłoski. Polski ma ich mniej, zwłaszcza samogłosek.

Jak sprawdzić wymowę angielskiego słowa?

W słowniku online z nagraniem, na przykład Cambridge Dictionary. Obok nagrania jest zapis fonetyczny, który rozpisaliśmy w tekście fonetyka angielska.

Jak szybko poprawić wymowę?

Wybierz jeden problem na tydzień, na przykład th, i ćwicz go codziennie kilka minut na parach słów i krótkich zdaniach. Po tygodniu bierz kolejny. Lepiej pięć minut codziennie niż godzinę raz w miesiącu.

Kluczowe wnioski

  • Th to język między zębami: think, nie „sink”.
  • Angielskie w to polskie ł, a polskie w to angielskie v.
  • Długość samogłoski zmienia znaczenie: ship i sheep, live i leave.
  • Małe słowa w zdaniu mają lekkie schwa: a cup of tea.
  • -ed ma dodatkową sylabę tylko po t i d: wanted, ale worked.
  • Akcent w wyrazie jest ważniejszy, niż się wydaje: PHOtograph, phoTOgrapher.

Wymowa rośnie od mówienia, nie od czytania o niej

Dźwięki z tej strony utrwalisz najszybciej, gdy codziennie mówisz na głos całe zdania. Tak działa Aktywator Mowy: klikasz play i odpowiadasz na głos razem z nagraniem, dzień po dniu. Darmowe demo pokazuje, jak to wygląda. Wolisz uczyć się przez muzykę? W demo QuickSpeak Music słuchasz piosenki, a potem w treningu odpowiadasz na pytania jej zdaniami, na głos. Melodia sama podpowiada akcent i rytm zdania.