Sprawdzasz w słowniku, jak się czyta thought, a obok nagrania stoi coś w rodzaju /θɔːt/. Odwrócone litery, dwukropek, kreska u góry. Większość osób w tym miejscu klika głośnik i idzie dalej. Szkoda, bo ten zapis mówi więcej niż jedno odsłuchanie.
Fonetyka angielska w praktyce to po prostu umiejętność czytania tych znaków. Litery w angielskim zdradzają wymowę słabo, zapis fonetyczny pokazuje ją dokładnie: jaki dźwięk, czy długi, gdzie akcent. Nie trzeba uczyć się wszystkiego na pamięć. Trudne są tylko znaki, których nie ma w polskim alfabecie, i to na nich się skupiamy.
Każdy znak ma tu przykładowe słowo z głośnikiem i opis, do czego jest podobny po polsku. Na końcu jest przykład, jak przeczytać hasło w słowniku krok po kroku. Ćwiczenia trudnych dźwięków, takich jak th i w, znajdziesz w tekście wymowa angielska.
- Skąd te znaki i po co Ci one 📖
- Samogłoski krótkie 🔈
- Samogłoski długie: znak ː 🔊
- Dwugłoski: dwa dźwięki w jednej sylabie 🔁
- Spółgłoski, których nie ma w polskim alfabecie 🧩
- Akcent i inne oznaczenia w zapisie ✏️
- Jak przeczytać hasło w słowniku krok po kroku 🔍
- Zapis brytyjski i amerykański: najważniejsze różnice 🇬🇧🇺🇸
- Fonetyka angielska: najczęstsze pytania ❓
- Kluczowe wnioski
- Znasz znaki? Czas, żeby usłyszały je Twoje usta
Skąd te znaki i po co Ci one 📖
Znaki pochodzą z Międzynarodowego Alfabetu Fonetycznego, w skrócie IPA. Jeden znak to zawsze jeden dźwięk, niezależnie od pisowni. Dlatego sea, see i key mają w środku ten sam znak, choć litery są różne. W słownikach zapis stoi między ukośnikami: /siː/.
Polskie odpowiedniki niżej są przybliżeniem. Kilku dźwięków po polsku po prostu nie ma i wtedy opis mówi, jak ułożyć język albo usta. Wzorcem zawsze jest głośnik.
Samogłoski krótkie 🔈
sit
krótkie, luźne i, blisko polskiego y
bed
jak polskie e
cat
szerokie, między a i e
cup
krótkie a, wymawiane z tyłu
hot
krótkie o (brytyjskie; w USA bliżej a)
book
krótkie, luźne u
about
schwa: niewyraźny dźwięk bez akcentu
Najważniejszy z nich to ə, czyli schwa. Jest w prawie każdym dłuższym słowie i w małych słowach w zdaniu, jak to, of, a. Kto go rozpoznaje w zapisie, od razu wie, której samogłoski nie wymawiać wyraźnie.
Samogłoski długie: znak ː 🔊
Dwukropek po samogłosce oznacza, że dźwięk jest długi i napięty. To nie ozdoba: ship /ʃɪp/ i sheep /ʃiːp/ to dwa różne słowa.
see
długie i, jak „iii”
car
długie, otwarte a
door
długie o
food
długie u
bird
bez polskiego odpowiednika: coś między przeciągniętym e i y, usta rozluźnione
Dwugłoski: dwa dźwięki w jednej sylabie 🔁
Dwugłoska to samogłoska, która w trakcie wymawiania przechodzi w drugą. Po polsku podobnie brzmi „aj” w słowie „kraj”.
day
jak „ej”
my
jak „aj”
boy
jak „oj”
now
jak „ał”
go
brytyjskie „eł”; w USA oʊ, bliżej „oł”
here
brytyjskie „ie”; w USA z wyraźnym r
hair
brytyjskie „ee”; w USA z wyraźnym r
tour
brytyjskie „ue”, dziś często jak ɔː; w USA z wyraźnym r
Spółgłoski, których nie ma w polskim alfabecie 🧩
Tu są wszystkie znaki, które wyglądają obco. Część brzmi jak dobrze znane polskie dźwięki, tylko inaczej się je zapisuje.
think
th bezdźwięczne: język między zębami, sam wydech
this
th dźwięczne: jak θ, ale z głosem
she
jak polskie sz
vision
jak polskie ż
chair
jak polskie cz
job
jak polskie dż
sing
nosowe ng, bez wyraźnego g na końcu
we
jak polskie ł
yes
jak polskie j
red
angielskie r: język nie drga, cofa się
hat
lżejsze niż polskie ch, sam wydech
Reszta spółgłosek wygląda i brzmi prawie jak po polsku: p, b, t, d, k, g, f, v, s, z, m, n, l. Uwaga na dwie rzeczy. Znak /j/ to dźwięk j, a nie angielska litera j (ta ma znak /dʒ/). Znak /v/ to polskie w, a znak /w/ to polskie ł.
Akcent i inne oznaczenia w zapisie ✏️
| Znak | Co oznacza | Przykład |
|---|---|---|
| ˈ | akcent główny: sylaba po kresce jest najmocniejsza | /ˈhæpi/ happy |
| ˌ | akcent poboczny: słabszy, w dłuższych słowach | /ˌjuːnɪˈvɜːsəti/ university |
| ː | długi dźwięk | /fuːd/ food |
| / / | zapis wymowy w słowniku | /kæt/ cat |
| (r) | r wymawiane tylko w niektórych odmianach albo przed samogłoską | /kɑː(r)/ car |
Kreska akcentu stoi przed sylabą, nie nad samogłoską. W /fəˈtɒɡrəfə/ (photographer) akcent pada na drugą sylabę, tę po kresce.
Jak przeczytać hasło w słowniku krok po kroku 🔍
Weźmy słowo comfortable, na którym potyka się większość uczących się. W słowniku Cambridge zobaczysz dwa zapisy: brytyjski /ˈkʌmftəbəl/ i amerykański /ˈkʌmftɚbəl/.
- Kreska na początku: akcent pada na pierwszą sylabę, KAMF.
- ʌ: krótkie a, więc „kam”, nie „kom”.
- Brak samogłoski po f: środkowe „or” z pisowni znika. Mówisz trzy sylaby, nie cztery.
- ə i ɚ: dwa lekkie schwa na końcu, w wersji amerykańskiej z r.
Wynik: „KAMF-ter-byl”, z akcentem z przodu i bez „for” w środku. Tak samo rozbierzesz każde słowo, kiedy nagranie nie wystarczy albo chcesz wiedzieć, czemu brzmi inaczej, niż się pisze. Zapis dowolnego słowa albo całego zdania w wymowie amerykańskiej pokaże Ci od razu zapis fonetyczny angielski.
Zapis brytyjski i amerykański: najważniejsze różnice 🇬🇧🇺🇸
| Słowo | UK | US | Co się różni |
|---|---|---|---|
| hot | /hɒt/ | /hɑːt/ | o brytyjskie, a amerykańskie |
| go | /ɡəʊ/ | /ɡoʊ/ | „eł” i „oł” |
| car | /kɑː/ | /kɑːr/ | Amerykanie wymawiają r na końcu |
| water | /ˈwɔːtə/ | /ˈwɑːt̬ɚ/ | w USA t między samogłoskami brzmi prawie jak d |
| bird | /bɜːd/ | /bɝːd/ | samogłoska z r w wersji amerykańskiej |
Znak ɚ i ɝ to amerykańskie samogłoski zabarwione r. Znak t̬ z kreską pod spodem oznacza miękkie, prawie d-owe t, które słychać w water, better i party.
Który znak oznacza polskie sz?
- ʃ
- θ
- ʒ
ʃ jak w she. θ to th w think, ʒ to ż w vision.
Co oznacza ː po samogłosce?
- akcent
- długi dźwięk
- nieme r
ː to długość, na przykład /iː/ w see.
Znak /j/ w zapisie to:
- angielska litera j jak w job
- polskie j jak w yes
- dż
Litera j z job ma znak /dʒ/.
Gdzie pada akcent w /fəˈtɒɡrəfə/?
- na pierwszą sylabę
- na drugą sylabę
- na ostatnią
Kreska ˈ stoi przed drugą sylabą: fo-TO-gra-fer.
Który znak to schwa?
- ə
- æ
- ʌ
ə to niewyraźny dźwięk bez akcentu, jak w about.
Znak /w/ czytasz jak polskie:
- w
- ł
- u
Angielskie w to polskie ł. Polskie w to /v/.
Fonetyka angielska: najczęstsze pytania ❓
Ile jest znaków fonetycznych w angielskim?
Standardowy zapis brytyjski używa 44 znaków dźwięków: 12 samogłosek, 8 dwugłosek i 24 spółgłosek. Do tego dochodzą znaki akcentu i długości. Amerykańskie słowniki mają kilka znaków więcej, na przykład ɚ.
Czy trzeba znać fonetykę, żeby dobrze mówić?
Nie. Wymowy uczysz się uchem i ustami, słuchając i powtarzając na głos. Zapis przydaje się wtedy, gdy nagranie nie wystarcza albo chcesz sprawdzić długość samogłoski i akcent.
Gdzie sprawdzić zapis fonetyczny słowa?
W każdym dobrym słowniku online, na przykład Cambridge Dictionary albo Oxford Learner’s Dictionaries. Oba podają zapis brytyjski i amerykański oraz nagrania.
Czym się różni zapis w nawiasach / / i [ ]?
W ukośnikach stoi zapis dźwięków, które rozróżniają słowa, i tego używają słowniki. Nawiasy kwadratowe pokazują bardziej szczegółową, „dokładną” wymowę. Na co dzień wystarczą ukośniki.
Kluczowe wnioski
- Jeden znak IPA to zawsze jeden dźwięk, niezależnie od pisowni.
- ː oznacza długi dźwięk, a ˈ akcent na następnej sylabie.
- ə, czyli schwa, to najczęstszy dźwięk angielskiego.
- θ i ð to dwa rodzaje th, ʃ to sz, tʃ to cz, dʒ to dż.
- /j/ to polskie j, /w/ to polskie ł, a /v/ to polskie w.
Znasz znaki? Czas, żeby usłyszały je Twoje usta
Zapis fonetyczny pomaga zrozumieć wymowę, ale utrwala ją dopiero mówienie na głos. Jeśli zaczynasz od zera albo od nowa, kurs QuickSpeak Start prowadzi przez 90 krótkich lekcji, w których słuchasz wzoru i od razu odpowiadasz na głos. Jeśli wolisz zacząć od muzyki, posłuchaj darmowego demo QuickSpeak Music: melodia podpowiada akcent i rytm zdania lepiej niż każdy znak w słowniku.







