Słownictwo

British English vs American English – angielski brytyjski a amerykański

QuickSpeak Resources9 paź 202610 min czytania

British English vs American English, czyli angielski brytyjski a amerykański, to temat, który wraca u każdego, kto uczy się dłużej niż miesiąc. Którego się uczyć? Czy jak powiem flat w Stanach, to mnie zrozumieją? I dlaczego w szkole było colour, a telefon uparcie podkreśla to na czerwono?

No i od razu odpowiedź, żeby nie trzymać w napięciu: to jest jeden język. Brytyjczyk i Amerykanin rozumieją się bez tłumacza, oglądają te same seriale i czytają te same książki. Różnica między nimi to mniej więcej to samo co polszczyzna z Krakowa i z Poznania, tylko z większą liczbą słówek. Nikt się nie obrazi, jeśli je pomieszasz.

Ale warto te różnice znać, bo kilka z nich prowadzi do naprawdę zabawnych nieporozumień. Niżej masz je w tabelach: słowa, znaczenia, pisownia, wymowa i zwroty. Po lewej zawsze angielski amerykański, po prawej angielski brytyjski.

Spis treści

British English vs American English: inne słowa na te same rzeczy 🏠
Pierwsze piętro, czyli gdzie? Te same słowa, inne znaczenia 🎭
Angielski brytyjski a amerykański w pisowni: color czy colour ✍️
Wymowa brytyjska i amerykańska: czego słuchać 👂
Zwroty i gramatyka: drobne różnice na co dzień 💬
Brytyjskie wyrażenia, których nie usłyszysz w Stanach 🇬🇧
Którego uczyć się: brytyjskiego czy amerykańskiego? 🧭
Brytyjski w szkole, amerykański w serialu: co z testami? 🎒
Pytania, które padają najczęściej
Kluczowe wnioski

Amerykanin w londyńskim sklepie prosi o pants i dostaje spojrzenie pełne niepokoju. W Stanach pants to spodnie. W Wielkiej Brytanii to majtki, a spodnie to trousers. Jedno słowo, ten sam język i dwie zupełnie różne rzeczy na wieszaku.

British English vs American English: inne słowa na te same rzeczy 🏠

Zaczynamy od tego, co słychać najbardziej. W angielskim brytyjskim i amerykańskim jest kilkadziesiąt codziennych rzeczy, które mają po prostu inne nazwy. Mieszkanie, winda, benzyna, frytki. Nie ma w tym żadnej logiki, tak wyszło przez dwieście lat po dwóch stronach oceanu. Żeby nie robić z tego ściany tekstu, masz je w pięciu tabelach, tematami.

Dom i miasto

Amerykański 🇺🇸	Brytyjski 🇬🇧	Po polsku
apartment	flat	mieszkanie
elevator	lift	winda
first floor	ground floor	parter
yard	garden	ogród przy domu
closet	wardrobe	szafa
faucet	tap	kran
trash can	bin	kosz na śmieci
sidewalk	pavement	chodnik
store	shop	sklep
drugstore	chemist’s	apteka, drogeria
downtown	city centre	centrum miasta
restroom	toilet, loo	toaleta
line	queue	kolejka
mailbox	postbox	skrzynka pocztowa
apartment building	block of flats	blok
backyard	back garden	ogródek za domem
stove	cooker	kuchenka
couch	sofa, settee	kanapa
zip code	postcode	kod pocztowy
mailman	postman	listonosz
ATM	cashpoint	bankomat
vacuum	hoover	odkurzać

Jedzenie

Amerykański 🇺🇸	Brytyjski 🇬🇧	Po polsku
fries	chips	frytki
chips	crisps	chipsy
cookie	biscuit	ciastko
candy	sweets	słodycze
eggplant	aubergine	bakłażan
zucchini	courgette	cukinia
appetizer	starter	przystawka
takeout	takeaway	jedzenie na wynos
soda	fizzy drink	napój gazowany
check	bill	rachunek
jelly	jam	dżem
oatmeal	porridge	owsianka
shrimp	prawn	krewetka
cilantro	coriander	kolendra
ground beef	mince	mięso mielone
popsicle	ice lolly	lód na patyku
cotton candy	candy floss	wata cukrowa
silverware	cutlery	sztućce

Ubrania

Amerykański 🇺🇸	Brytyjski 🇬🇧	Po polsku
pants	trousers	spodnie
sweater	jumper	sweter
sneakers	trainers	buty sportowe
undershirt	vest	podkoszulek
vest	waistcoat	kamizelka
bathrobe	dressing gown	szlafrok
pajamas	pyjamas	piżama
suspenders	braces	szelki
swimsuit	swimming costume	strój kąpielowy
zipper	zip	zamek błyskawiczny
purse	handbag	damska torebka
diaper	nappy	pieluszka

Podróż i samochód

Amerykański 🇺🇸	Brytyjski 🇬🇧	Po polsku
gas	petrol	benzyna
trunk	boot	bagażnik
hood	bonnet	maska samochodu
truck	lorry	ciężarówka
highway	motorway	autostrada
parking lot	car park	parking
crosswalk	zebra crossing	przejście dla pieszych
subway	underground, tube	metro
round-trip ticket	return ticket	bilet w obie strony
one-way ticket	single ticket	bilet w jedną stronę
vacation	holiday	urlop, wakacje
gas station	petrol station	stacja benzynowa
windshield	windscreen	przednia szyba
turn signal	indicator	kierunkowskaz
license plate	number plate	tablica rejestracyjna
traffic circle	roundabout	rondo
detour	diversion	objazd
rental car	hire car	auto z wypożyczalni
railroad	railway	kolej
baggage cart	trolley	wózek bagażowy

Szkoła, praca i cała reszta

Amerykański 🇺🇸	Brytyjski 🇬🇧	Po polsku
movie	film	film
cell phone	mobile	komórka
fall	autumn	jesień
soccer	football	piłka nożna
resume	CV	życiorys
grade	mark	ocena
math	maths	matematyka
eraser	rubber	gumka do mazania
period	full stop	kropka
schedule	timetable	plan lekcji, rozkład
flashlight	torch	latarka
mom	mum	mama
elementary school	primary school	szkoła podstawowa
high school	secondary school	szkoła średnia
principal	headteacher	dyrektor szkoły
recess	break	przerwa w szkole
raise	pay rise	podwyżka
fired	sacked	zwolniony z pracy
stroller	pushchair	wózek spacerowy
pacifier	dummy	smoczek
Band-Aid	plaster	plaster
two weeks	a fortnight	dwa tygodnie

A tak te słowa brzmią w zdaniach. Lektor czyta po amerykańsku, więc to jest wersja z lewej kolumny. Tłumaczenia są schowane: dotknij zdania albo włącz „Pokaż tłumaczenia”.

I live in a small apartment. Mieszkam w małym mieszkaniu.
Take the elevator to the fifth floor. Jedź windą na piąte piętro.
We need to get gas. Musimy zatankować.
Can I have some fries? Mogę prosić o frytki?
Put it in the trunk. Włóż to do bagażnika.
I stood in line for an hour. Stałem w kolejce godzinę.
I’m going on vacation. Jadę na urlop.
Can I get the check? Mogę prosić o rachunek?

W Wielkiej Brytanii „chips” to:

chipsy
frytki
ciastka

Brytyjskie chips to frytki. Chipsy to crisps.

Amerykanin na windę powie:

lift
elevator
boot

Elevator jest amerykańskie, lift brytyjskie.

Brytyjczyk tankuje:

gas
petrol
fuel oil

Petrol to brytyjska benzyna, gas amerykańska.

„Jumper” w brytyjskim angielskim to:

skoczek
kurtka
sweter

Jumper to sweter. Amerykanin powie sweater.

Powiedz po amerykańsku, że jedziesz na urlop.

I’m going on vacation.

Pierwsze piętro, czyli gdzie? Te same słowa, inne znaczenia 🎭

I teraz część, która jest tak naprawdę ważniejsza od poprzedniej. Bo inne słowo na tę samą rzecz to pół biedy, najwyżej ktoś się uśmiechnie. Gorzej, gdy to samo słowo znaczy po dwóch stronach oceanu coś innego. Najsłynniejszy przykład to piętra: w Stanach first floor to parter, w Wielkiej Brytanii pierwsze piętro. Można się nieźle nachodzić.

Słowo	W USA znaczy	W UK znaczy
first floor	parter	pierwsze piętro
pants	spodnie	majtki
chips	chipsy	frytki
biscuit	miękka bułeczka do obiadu	herbatnik
football	futbol amerykański	piłka nożna
vest	kamizelka	podkoszulek
purse	damska torebka	portmonetka
mad	zły, wkurzony	szalony
bathroom	toaleta	łazienka z wanną
public school	szkoła publiczna	elitarna szkoła prywatna
quite good	bardzo dobry	dość dobry
rubber	potocznie prezerwatywa	gumka do mazania
jelly	dżem	galaretka
trolley	tramwaj	wózek sklepowy
pavement	nawierzchnia drogi	chodnik
braces	aparat na zęby	szelki
fancy dress	elegancki strój	przebranie na bal
homely	nieładny	przytulny, domowy

Wiersz z rubber tłumaczy, dlaczego brytyjski uczeń, który w amerykańskiej klasie poprosi o gumkę, wywoła większe poruszenie, niż planował. A homely lepiej nie mówić Amerykance o niej samej, nawet jeśli w Londynie to komplement dla jej mieszkania.

W USA „first floor” to:

pierwsze piętro
parter
piwnica

Amerykanie liczą piętra od parteru: first floor to parter.

„I’m mad at him” w amerykańskim angielskim znaczy:

Oszalałem na jego punkcie.
Jestem na niego zły.
Tęsknię za nim.

W USA mad to przede wszystkim zły.

Brytyjczyk mówi „quite good”. Ma na myśli:

rewelacyjny
całkiem niezły
słaby

W UK quite osłabia: dość dobry. W USA wzmacnia: bardzo dobry.

Angielski brytyjski a amerykański w pisowni: color czy colour ✍️

Trzecia różnica dotyczy tylko pisania i w sumie jest najmniej groźna. Amerykanie uprościli pisownię kilku grup wyrazów. Tam, gdzie Brytyjczyk pisze our, Amerykanin pisze or. Zamiast re jest er, zamiast ise jest ize, a podwójne l robi się pojedyncze. Obie wersje są poprawne. Jedyna zasada: wybierz jedną i trzymaj się jej w całym tekście, zwłaszcza w CV albo na egzaminie.

Amerykański 🇺🇸	Brytyjski 🇬🇧	Po polsku
color	colour	kolor
favorite	favourite	ulubiony
neighbor	neighbour	sąsiad
center	centre	centrum
theater	theatre	teatr
meter	metre	metr
realize	realise	zdać sobie sprawę
organize	organise	organizować
traveled	travelled	podróżował
canceled	cancelled	odwołany
license	licence	licencja, prawo jazdy
defense	defence	obrona
program	programme	program telewizyjny
check	cheque	czek
gray	grey	szary
tire	tyre	opona
jewelry	jewellery	biżuteria
honor	honour	honor
labor	labour	praca
liter	litre	litr
analyze	analyse	analizować
catalog	catalogue	katalog
dialog	dialogue	dialog
pajamas	pyjamas	piżama

Do pisowni należą też daty. Amerykanin pisze najpierw miesiąc, potem dzień, więc 10/9 to u niego dziewiąty października. Brytyjczyk, tak jak my, zaczyna od dnia, więc dla niego to dziesiąty września. Jeśli umawiasz się mailem z kimś ze Stanów, napisz miesiąc słownie i po kłopocie.

Wymowa brytyjska i amerykańska: czego słuchać 👂

Czwarta różnica to brzmienie. I tu od razu uczciwie: lektor na tej stronie czyta po amerykańsku, więc różnicy Ci nie pokaże. Dlatego w tej części nie ma zdań do odsłuchania, tylko opis tego, czego słuchać w filmach i serialach. Zapis w tabeli jest „po polsku” i w dużym przybliżeniu, ma tylko pokazać kierunek.

Są trzy rzeczy, które słychać od razu. Po pierwsze r: Amerykanie wymawiają je zawsze, Brytyjczycy na końcu wyrazu i przed spółgłoską zwykle je gubią. Po drugie t w środku słowa: w Stanach mięknie i brzmi prawie jak d. Po trzecie długie a: tam, gdzie Amerykanin ma krótkie „e”, Brytyjczyk z południa Anglii przeciąga „aa”.

Słowo	Amerykanin powie	Brytyjczyk powie
car	„kar”, z wyraźnym r	„kaa”, bez r
water	„łoder”	„łota”
better	„beder”	„beta”
can’t	„kent”	„kaant”
dance	„dens”	„daans”
bath	„bef”	„baaf”
hot	„hat”	„hot”
tomato	„tomejto”	„tomaato”
schedule	„skedżul”	„szedjul”
vitamin	„wajtamin”	„witamin”
garage	„garaaż”	„garidż”
privacy	„prajwasi”	„priwasi”

Najlepszy sposób, żeby to usłyszeć naprawdę: włącz ten sam zwiastun filmu w wersji amerykańskiej i brytyjskiej albo posłuchaj dwóch prezenterów, jednego z BBC, drugiego z CNN. Po pięciu minutach ucho zaczyna samo łapać, kto jest skąd.

Zwroty i gramatyka: drobne różnice na co dzień 💬

Ostatnia grupa to drobiazgi w zwrotach i gramatyce. Amerykanie częściej mówią I have, Brytyjczycy I’ve got. W Stanach powiesz on the weekend, na Wyspach at the weekend. Żadna z tych różnic nie przeszkadza w zrozumieniu, ale dzięki nim od razu wiesz, z kim rozmawiasz.

Amerykański 🇺🇸	Brytyjski 🇬🇧	Po polsku
I have a car.	I’ve got a car.	Mam samochód.
on the weekend	at the weekend	w weekend
Did you eat yet?	Have you eaten yet?	Jadłeś już?
I just ate.	I’ve just eaten.	Właśnie zjadłem.
six thirty	half six	wpół do siódmej
in the hospital	in hospital	w szpitalu
Monday through Friday	Monday to Friday	od poniedziałku do piątku
take a shower	have a shower	wziąć prysznic
I’ll write you.	I’ll write to you.	Napiszę do Ciebie.
on Main Street	in the High Street	przy głównej ulicy
gotten	got	trzecia forma get
Do you have a pen?	Have you got a pen?	Masz długopis?
a quarter after six	a quarter past six	kwadrans po szóstej
I’ll call you.	I’ll ring you.	Zadzwonię do Ciebie.
stand in line	queue up	stać w kolejce
different than	different from	inny niż
on the team	in the team	w drużynie

Która pisownia jest amerykańska?

colour
centre
favorite

Amerykanie piszą or zamiast our: favorite, color.

Amerykanin pisze datę 10/9. To jest:

10 września
9 października
10 dziewiątego roku

W USA najpierw miesiąc, potem dzień.

„Half six” w brytyjskim angielskim to:

5:30
6:30
3:00

Half six to skrót od half past six, czyli wpół do siódmej.

Kto nie wymawia r na końcu słowa „car”?

Amerykanin
Brytyjczyk
obaj wymawiają

W standardowej brytyjskiej wymowie r na końcu wyrazu znika.

Poproś po amerykańsku o rachunek.

Can I get the check?

Brytyjskie wyrażenia, których nie usłyszysz w Stanach 🇬🇧

I jeszcze jedna rzecz, bez której angielski brytyjski a amerykański byłby omówiony tylko w połowie. Brytyjczycy mają swój zestaw codziennych słów, których Amerykanin praktycznie nie używa. Usłyszysz je w każdym brytyjskim serialu, w pubie i w pracy w Londynie. Nie musisz ich mówić, ale dobrze je rozumieć, bo padają co drugie zdanie.

cheers dzięki, na zdrowieCheers, mate! Dzięki, stary!
knackered wykończonyI’m knackered. Jestem wykończony.
brilliant świetnyThat’s brilliant! To jest świetne!
fancy mieć ochotęDo you fancy a coffee? Masz ochotę na kawę?
loo toaletaWhere’s the loo? Gdzie jest toaleta?
gutted załamany, bardzo zawiedzionyI’m gutted. Jestem załamany.
quid funtIt costs ten quid. To kosztuje dziesięć funtów.
bloke facetHe’s a nice bloke. To miły facet.
rubbish bzduraThat’s rubbish! To bzdura!
chuffed bardzo zadowolonyI’m chuffed. Jestem bardzo zadowolony.

Którego uczyć się: brytyjskiego czy amerykańskiego? 🧭

No dobrze, i teraz pytanie, od którego zaczęliśmy. Którego wybrać? Uczciwa odpowiedź jest taka, że to prawie nie ma znaczenia. Różnice dotyczą może kilku procent języka. Cała reszta tego, czego się uczysz, jest wspólna i zadziała w Londynie, w Nowym Jorku i w Sydney.

Jeśli jednak chcesz kryterium, to weź to, czego więcej słuchasz. Oglądasz amerykańskie seriale i pracujesz z Amerykanami? Bierz amerykański. Kochasz brytyjskie seriale i te klimaty albo masz na Wyspach rodzinę? Bierz brytyjski. Ważne jest tylko jedno: żeby rozumieć oba, bo spotkasz oba.

My w QuickSpeak zazwyczaj skupiamy się na amerykańskim. Nie dlatego, że jest lepszy. To po prostu przyzwyczajenie i poczucie, że większość osób, które chcą się zwyczajnie dogadać, ma na co dzień więcej kontaktu z amerykańskim niż z brytyjskim: filmy, piosenki, internet, praca.

Brytyjski w szkole, amerykański w serialu: co z testami? 🎒

Jedna rzecz, o której trzeba powiedzieć wprost, zwłaszcza jeśli jesteś uczniem. W polskich szkołach na lekcjach dominuje angielski brytyjski. Podręczniki, nagrania i klucze odpowiedzi są zwykle brytyjskie. A potem wracasz do domu, włączasz serial i przez trzy godziny słuchasz amerykańskiego.

No i może się zdarzyć, że na teście napiszesz color albo I just ate i ktoś Ci to podkreśli. To nie znaczy, że popełniłeś błąd. Brutalna prawda jest taka, że klucze są, jakie są, a sprawdzian często trzeba ocenić według klucza, nie według tego, co powiedziałby Amerykanin. Większość nauczycieli doskonale to wie i uzna obie wersje, ale nie zawsze mają na to miejsce.

Dlatego zasada jest jedna i warto ją zapamiętać: bądź konsekwentny. Jeśli zaczynasz wypracowanie po brytyjsku, pisz po brytyjsku do końca. Jeśli po amerykańsku, to po amerykańsku. Najgorzej wygląda tekst, w którym w jednym zdaniu jest colour, a w następnym center. A na egzaminie pisanym pod brytyjski klucz po prostu trzymaj się brytyjskiej wersji i miej spokój.

Więcej brytyjskich smaczków, tych mocniejszych, znajdziesz w tekście przekleństwa po angielsku.

Pytania, które padają najczęściej

Czym różni się angielski brytyjski od amerykańskiego?

Głównie słownictwem (flat i apartment), pisownią (colour i color), wymową i kilkoma zwrotami. Gramatyka jest prawie taka sama.

Czy Amerykanie rozumieją brytyjski angielski?

Tak. To ten sam język. Zdarzają się pojedyncze nieporozumienia przy słowach takich jak pants czy chips.

Którego angielskiego uczy się w polskich szkołach?

Podręczniki zwykle bazują na brytyjskim, ale większość filmów, seriali i treści w internecie jest po amerykańsku, więc i tak osłuchujesz się z obiema wersjami.

Czy można mieszać angielski brytyjski z amerykańskim?

W rozmowie tak, nikt nie zwróci uwagi. W tekstach pisanych, zwłaszcza w CV i na egzaminach, lepiej trzymać się jednej wersji.

Kluczowe wnioski

Angielski brytyjski i amerykański to jeden język z różnicami w szczegółach.
Najwięcej różnic jest w słownictwie: apartment i flat, fries i chips.
Kilka słów znaczy co innego: pants, first floor, mad.
Pisownia: color i colour, center i centre. Wybierz jedną i się jej trzymaj.
W szkole zwykle obowiązuje brytyjski klucz, w serialach króluje amerykański. Rozumiej oba, pisz konsekwentnie.