Mowa zależna: pytania (reported questions) w trzech krokach

  1. Gramatyka angielska
  2. Mowa zależna
  3. pytania i polecenia w mowie zależnej

Wracasz z rozmowy o pracę. Kasia pyta, jak było. Ty: They asked me why I wanted the job. Then they asked if I could start in March. Pytali, dlaczego chcę tę pracę. Potem, czy mogę zacząć w marcu.

Tak brzmi pytanie w mowie zależnej. Po angielsku nazywa się to reported questions. Ktoś pytał, Ty to przekazujesz dalej. Po polsku po prostu dokładasz „pytał, czy” i jedziesz dalej. Po angielsku zmieniają się naraz trzy rzeczy, i właśnie dlatego tyle osób się tu gubi.

Każde zdanie możesz odsłuchać. Zaczynamy od tych trzech kroków, bo z nimi zrobisz każde pytanie.

Pytanie w mowie zależnej przestaje być pytaniem. Zostaje asked, słowo pytające albo if, potem zwykły szyk zdania i czas o krok wstecz. Bez do, does, did i bez znaku zapytania.

Trzy kroki: asked, zwykły szyk, czas o krok wstecz 🧱

pytanie wprost

"Where do you live?"

Where do you live? Gdzie mieszkasz?

mowa zależna

She asked where I lived.

She asked where I lived. Zapytała, gdzie mieszkam.

pytanie tak / nie

"Are you ready?"

Are you ready? Jesteś gotowy?

mowa zależna

He asked if I was ready.

He asked if I was ready. Zapytał, czy jestem gotowy.

asked (+ if) osoba do / be czasownik i reszta

Krok pierwszy: zaczynasz od He asked, She asked me albo They wanted to know. Krok drugi: po słowie pytającym szyk jest taki jak w zwykłym zdaniu, najpierw osoba, potem czasownik. Do, does i did znikają. Krok trzeci: czas cofa się o jeden krok, tak samo jak w całej mowie zależnej.

Pytania z where, what, why: słowo pytające zostaje ❓

Pytanie wprost

Mowa zależna

"What do you do?" Czym się zajmujesz?

She asked what I did. Zapytała, czym się zajmuję.

Do znika, do → did.

"Why are you late?" Czemu się spóźniłeś?

He asked why I was late. Zapytał, czemu się spóźniłem.

Are → was, szyk zdania.

"How much is it?" Ile to kosztuje?

I asked how much it was. Zapytałem, ile to kosztuje.

Is → was.

"When will you finish?" Kiedy skończysz?

They asked when I would finish. Pytali, kiedy skończę.

Will → would.

"Where did you go?" Gdzie poszedłeś?

Mom asked where I had gone. Mama pytała, gdzie poszedłem.

Did go → had gone.

Jak to czytać: po lewej szyk pytający (czasownik pomocniczy przed osobą), po prawej zwykły (osoba przed czasownikiem). Polskie tłumaczenie zostaje w czasie teraźniejszym, bo po polsku czasu nie cofamy.

Pytania tak albo nie: asked if i asked whether ✅

Kiedy w pytaniu nie ma słowa pytającego, wstawiasz if albo whether. Oba znaczą „czy”. Reszta bez zmian: zwykły szyk i czas o krok wstecz.

  • „Do you speak German?” She asked if I spoke German. Zapytała, czy mówię po niemiecku.
  • „Can you drive?” He asked if I could drive. Zapytał, czy umiem prowadzić.
  • „Have you been here before?” They asked whether I had been there before. Pytali, czy byłem tam wcześniej.
  • „Is it far?” I asked if it was far. Zapytałem, czy to daleko.
SytuacjaIfWhether
zwykłe pytanie tak / nieShe asked if I was OK.She asked whether I was OK.
z „or not” zaraz po(rzadko)He asked whether or not I agreed.
po przyimku✖It depends on whether he calls.
z to + czasownik✖I asked whether to wait.

W rozmowie prawie zawsze słyszysz if. Whether brzmi odrobinę staranniej i jest jedyną opcją po przyimku i przed to. Na teście oba przejdą w zwykłym pytaniu.

Tabela: jak cofa się czas w pytaniu 📋

Pytanie wprostW mowie zależnejPrzykład
do / does + czasownikforma przeszła„Do you smoke?” → if I smoked
am / is / arewas / were„Are you OK?” → if I was OK
did + czasownikhad + 3. forma„Did you call?” → if I had called
have / has + 3. formahad + 3. forma„Have you eaten?” → if I had eaten
willwould„Will you come?” → if I would come
cancould„Can you help?” → if I could help

Tak samo jak w zwykłej mowie zależnej: jeśli coś jest nadal prawdą albo relacjonujesz na świeżo (She’s asking if you’re coming), czasu nie musisz cofać.

Who called? Pytania o podmiot 🕵️

Jest jeden typ pytania, w którym szyk się nie zmienia. To pytanie o podmiot, czyli o to, kto coś zrobił: Who called?, What happened?. Tu słowo pytające już jest podmiotem, więc nic nie przestawiasz, tylko cofasz czas. Sam typ pytania opisuje tekst pytania o podmiot.

  • „Who called?” She asked who had called. Zapytała, kto dzwonił.
  • „What happened?” He asked what had happened. Zapytał, co się stało.
  • „Who wants coffee?” I asked who wanted coffee. Zapytałem, kto chce kawę.

Asked, wanted to know, wondered: czym zacząć 🎙️

Asked jest najczęstsze i pasuje wszędzie. Możesz dodać osobę: She asked me, ale bez to (nie asked to me). Dla odmiany są jeszcze wanted to know (chciał wiedzieć) i wondered (zastanawiał się). Po wszystkich trzech ta sama zasada szyku.

  • She asked me where the station was. Zapytała mnie, gdzie jest dworzec.
  • He wanted to know how old I was. Chciał wiedzieć, ile mam lat.
  • I wondered if she was angry. Zastanawiałem się, czy jest zła.

Prośby i polecenia działają inaczej, przez asked me to i told me to. Opisuje je tekst mowa zależna po angielsku. A jeśli chcesz zapytać grzecznie, bez relacjonowania (np. Could you tell me where the station is?), zajrzyj do pytań pośrednich. Szyk jest ten sam, tylko czasu się nie cofa.

🤓 Dla nerdów: whether to „który z dwóch” Staroangielskie hwæther znaczyło „który z dwóch”.1 Dlatego whether do dziś lubi pary: whether or not, whether you like it or not. Zawsze stoją za nim dwie możliwości, nawet jeśli drugiej nie mówisz na głos.

Reported questions na teście 🎯

  1. Polecenie albo prośba (Open the door, Please wait)?

    tak

    told / asked + me + to

    She asked me to wait. Poprosiła, żebym poczekał.

  2. Pytanie o podmiot (Who called? What happened?)?

    tak

    szyk bez zmian, cofasz czas

    He asked who had called. Zapytał, kto dzwonił.

  3. Jest słowo pytające (where, why, how)?

    tak

    słowo zostaje, zwykły szyk

    He asked where I lived. Zapytał, gdzie mieszkam.

  4. pytanie tak / nie: if albo whether

    He asked if I lived nearby. Zapytał, czy mieszkam w pobliżu.

Poćwicz: Reported questions i polecenia

53 zadań online z odpowiedziami i nagraniami. Wolisz papier? Masz kartę pracy do druku i osobny klucz.

Reported questions w rozmowie: jak było na rozmowie o pracę 💼

They asked me why I wanted the job.Pytali, dlaczego chcę tę pracę.

Kiedy tego używasz

Wieczór po rozmowie o pracę. Kasia chce wiedzieć wszystko.

Przykładowa rozmowa

Kasia So? How did it go? What did they ask you? No i? Jak poszło? O co pytali?

Ty First they asked why I wanted the job. Najpierw pytali, dlaczego chcę tę pracę.

Kasia Classic. And then? Klasyka. A potem?

Ty They asked if I had any experience with clients. Pytali, czy mam jakieś doświadczenie z klientami.

Kasia Did they ask how much you wanted to earn? Pytali, ile chcesz zarabiać?

Ty Yes, and I froze. Then they wanted to know when I could start. Tak, i zamarłem. Potem chcieli wiedzieć, kiedy mogę zacząć.

Kasia That’s a good sign! To dobry znak!

Ty I hope so. At the end, one of them asked whether I had any questions. Mam nadzieję. Na koniec jedna osoba zapytała, czy mam jakieś pytania.

Zauważ: asked why I wanted (słowo pytające i zwykły szyk), asked if I had (pytanie tak albo nie), wanted to know when I could start (can → could) i asked whether I had any questions. Pytania Kasi są zwykłe, bo ona pyta wprost.

„Where do you work?” → She asked me where ___.

  • I worked
  • did I work
  • do I work

Bez did, zwykły szyk, czas o krok wstecz.

„Are you tired?” → He asked ___ I was tired.

  • if
  • that
  • what

Pytanie tak albo nie: if.

„Can you swim?” → She asked if I ___ swim.

  • could
  • can
  • did

Can cofa się do could.

„Who broke the window?” → The teacher asked who ___ the window.

  • had broken
  • did break
  • broke did

Pytanie o podmiot: szyk bez zmian, czas o krok wstecz.

„Did you see the film?” → They asked if I ___ the film.

  • had seen
  • did see
  • saw did

Did + czasownik cofa się do had + 3. forma.

Które zdanie jest poprawne?

  • I asked him what time it was.
  • I asked him what time was it.
  • I asked to him what time it was.

Zwykły szyk i asked bez to.

Przekaż pytanie „Where is the bank?”, które zadał Ci turysta.

He asked me where the bank was.

Najczęstsze błędy w reported questions

  • Szyk pytający po asked. She asked where was the bank to błąd. She asked where the bank was.
  • Zostawione did. He asked what did I want to błąd. He asked what I wanted.
  • That zamiast if. She asked that I was free to błąd. She asked if I was free.
  • Asked to me. He asked to me why to błąd. He asked me why.
  • Znak zapytania na końcu. She asked if I was OK? Relacja to zwykłe zdanie, kończy się kropką.

Pytania, które padają najczęściej

Czym są reported questions?

To pytania w mowie zależnej: przekazujesz, o co ktoś pytał, np. She asked where I lived.

If czy whether w mowie zależnej?

W zwykłym pytaniu tak albo nie oba są poprawne. W mowie częściej if. Whether jest konieczne po przyimku i przed to.

Czy w reported questions zawsze cofamy czas?

Zwykle tak, kiedy zaczynasz od asked. Jeśli relacjonujesz na bieżąco (He’s asking if…) albo coś nadal jest prawdą, możesz zostawić czas.

Co dzieje się z do, does i did?

Znikają. Zostaje czasownik w odpowiedniej formie: „Do you like it?” → She asked if I liked it.

Czym różnią się reported questions od pytań pośrednich?

Pytanie pośrednie zadajesz sam, grzecznie i teraz (Do you know where…?). Reported question przekazuje cudze pytanie z przeszłości, więc zwykle cofasz czas.

Jak ćwiczyć reported questions?

Przypomnij sobie ostatnią wizytę u lekarza albo w urzędzie. Powiedz na głos pięć pytań, które usłyszałeś, w formie He asked me… albo She wanted to know…. Potem zrób ćwiczenia z pytań w mowie zależnej z kluczem i kartą pracy PDF.

Kluczowe wnioski

  • Trzy kroki: asked, zwykły szyk zdania, czas o krok wstecz.
  • Słowo pytające zostaje: asked where I lived.
  • Pytanie tak albo nie: asked if albo asked whether.
  • Do, does, did i znak zapytania znikają.
  • Pytanie o podmiot zachowuje szyk: asked who had called.

Źródła

  1. Online Etymology Dictionary, hasło „whether” (staroangielskie hwæther, „który z dwóch”). etymonline.com