Gramatyka

Mowa zależna po angielsku – zasady, tabela czasów i przykłady

Mowa zależna po angielsku, czyli Reported Speech, to po prostu sposób na powtórzenie komuś tego, co powiedział ktoś inny. Szef powiedział, że spotkanie jest odwołane. Mama pytała, czy przyjedziesz. Kelner prosił, żebyśmy poczekali. Robisz to po polsku kilkanaście razy dziennie i nawet o tym nie myślisz.

No i tu dobra wiadomość: po angielsku to działa prawie tak samo. Jest jedna różnica, która robi cały hałas wokół tego tematu. Kiedy relacjonujesz czyjeś słowa, czas w zdaniu cofa się o jeden krok. I w sumie to cała tajemnica.

Niżej masz mowę zależną od podstaw: cofanie czasów w jednej tabeli, różnicę między say i tell, pytania, prośby i kilka sytuacji, w których niczego cofać nie trzeba. Tłumaczenia są schowane: najpierw posłuchaj, potem dotknij zdania albo włącz „Pokaż tłumaczenia”.

Spis treści

Jak działa mowa zależna po angielsku: jeden krok w tył 🧱
Mowa zależna: tabela cofania czasów 📋
Say czy tell w mowie zależnej? 🗣️
Pytania w mowie zależnej: bez do i bez znaku zapytania ❓
Prośby i polecenia w mowie zależnej: told me to, asked me to 🙏
Tu, teraz, jutro: słowa, które też się zmieniają ⏰
Kiedy w mowie zależnej nie trzeba cofać czasu 🙌
Pytania, które padają najczęściej
Jak ćwiczyć mowę zależną?
Kluczowe wnioski

Kolega mówi Ci rano: I’m tired. Godzinę później ktoś pyta, czemu on taki cichy. Odpowiadasz: He said he was tired. Nie is, tylko was, chociaż on dalej jest zmęczony i siedzi dwa biurka dalej. Witaj w mowie zależnej.

Jak działa mowa zależna po angielsku: jeden krok w tył 🧱

Zasada jest jedna. Bierzesz czyjeś zdanie, stawiasz przed nim he said albo she told me i cofasz czas o jeden stopień. Present Simple zamienia się w Past Simple, will w would, can w could. Po polsku tego nie robimy: mówimy „powiedział, że jest zmęczony”. Anglik słyszy to inaczej: skoro powiedział to w przeszłości, to całość ląduje w przeszłości. Słówko that, czyli „że”, możesz wstawić albo pominąć, w mowie zwykle znika.

I am tired.

Mowa niezależna: dokładne słowa tej osoby.

He said he was tired.

Mowa zależna: am cofa się do was, I zmienia się w he.

She said she would call me.

Powiedziała: I will call you. Will cofa się do would.

They told me they couldn’t come.

Powiedzieli: We can’t come. Can’t cofa się do couldn’t.

kto powiedział osoba się zmienia czas cofa się o krok

Mowa zależna: tabela cofania czasów 📋

Żeby nie trzymać tego w głowie na słowo honoru, masz całość w jednej tabeli. Po lewej to, co ktoś powiedział. Po prawej to, jak to relacjonujesz. Jeśli spojrzysz uważnie, zobaczysz, że wszędzie dzieje się to samo: czasownik robi krok w stronę przeszłości.

Ktoś mówi	Ty relacjonujesz	Co się zmienia
I work here.	He said he worked here.	Present Simple na Past Simple
I’m working.	He said he was working.	Present Continuous na Past Continuous
I saw her.	He said he had seen her.	Past Simple na Past Perfect
I’ve finished.	He said he had finished.	Present Perfect na Past Perfect
I will help.	He said he would help.	will na would
I can swim.	He said he could swim.	can na could
I may be late.	He said he might be late.	may na might
I must go.	He said he had to go.	must na had to

She said she was busy. Powiedziała, że jest zajęta.
He said he didn’t know. Powiedział, że nie wie.
They said they were coming. Powiedzieli, że przyjdą.
She said she had already eaten. Powiedziała, że już jadła.
He said he would be late. Powiedział, że się spóźni.
You said you could help me. Mówiłeś, że możesz mi pomóc.
The doctor said I had to rest. Lekarz powiedział, że muszę odpoczywać.
I thought you said it was free. Myślałem, że mówiłeś, że to jest za darmo.

Anna: „I’m tired.” Relacjonujesz:

Anna said she is tired.
Anna said she was tired.
Anna said I was tired.

Am cofa się do was, a I zmienia się w she.

Tom: „I will call you.” Relacjonujesz:

Tom said he will call me.
Tom said he would call me.
Tom said he called me.

Will cofa się do would.

„I can’t come” w mowie zależnej to:

She said she can’t come.
She said she didn’t come.
She said she couldn’t come.

Can’t cofa się do couldn’t.

Zrelacjonuj: lekarz powiedział, że musisz odpoczywać.

The doctor said I had to rest.

Say czy tell w mowie zależnej? 🗣️

Druga rzecz, na której potyka się prawie każdy. Say i tell oba znaczą „powiedzieć”, ale zachowują się inaczej. Po say od razu idzie to, co zostało powiedziane. Po tell musi najpierw stanąć osoba, której to powiedziano. He said he was tired, ale He told me he was tired. Nie ma he said me i nie ma he told that. Jeśli chcesz dodać osobę po say, potrzebujesz to: he said to me, tylko że tak mówi się rzadko.

He said he was tired. Powiedział, że jest zmęczony.
He told me he was tired. Powiedział mi, że jest zmęczony.
She told us she was leaving. Powiedziała nam, że wyjeżdża.
What did he say? Co powiedział?
What did he tell you? Co Ci powiedział?
Nobody told me about the meeting. Nikt mi nie powiedział o spotkaniu.

Pytania w mowie zależnej: bez do i bez znaku zapytania ❓

Trzeci krok to relacjonowanie pytań. I tu dzieją się dwie rzeczy naraz. Po pierwsze, pytanie przestaje być pytaniem: szyk wraca do zwykłego zdania, znika do, does i did. Po drugie, jeśli pytanie było typu tak albo nie, wstawiasz if, czyli „czy”. Where do you live? zamienia się w She asked where I lived. Are you hungry? w He asked if I was hungry.

Where do you live?

Pytanie wprost.

She asked where I lived.

W mowie zależnej: bez do, szyk jak w zwykłym zdaniu.

Are you hungry?

Pytanie, na które odpowiada się tak albo nie.

He asked if I was hungry.

Dochodzi if, czyli „czy”.

She asked where I worked. Zapytała, gdzie pracuję.
He asked what time it was. Zapytał, która jest godzina.
They asked if we needed help. Zapytali, czy potrzebujemy pomocy.
She asked me if I spoke English. Zapytała mnie, czy mówię po angielsku.
He wanted to know why I was late. Chciał wiedzieć, dlaczego się spóźniłem.
I asked how much it cost. Zapytałem, ile to kosztuje.

Prośby i polecenia w mowie zależnej: told me to, asked me to 🙏

Czwarta sytuacja jest najprostsza i przy okazji bardzo praktyczna. Kiedy ktoś o coś prosił albo coś kazał, nie cofasz żadnych czasów. Używasz ramki: asked albo told, potem osoba, potem to i czasownik. Przeczenie robi się przez not to. I tyle.

She asked me to wait. Poprosiła, żebym poczekał.
He told me to call him back. Kazał mi oddzwonić.
The teacher told us to be quiet. Nauczyciel kazał nam być cicho.
She asked me not to tell anyone. Poprosiła, żebym nikomu nie mówił.
He told me not to worry. Powiedział, żebym się nie martwił.
They asked us to come earlier. Poprosili, żebyśmy przyszli wcześniej.

Które zdanie jest poprawne?

He said me he was tired.
He told me he was tired.
He told he was tired.

Po tell musi stać osoba: told me. Po say od razu treść.

„Where do you live?” w mowie zależnej to:

She asked where did I live.
She asked where I lived.
She asked where do I live.

W mowie zależnej nie ma do, a szyk jest jak w zwykłym zdaniu.

„Are you hungry?” w mowie zależnej to:

He asked was I hungry.
He asked that I was hungry.
He asked if I was hungry.

Przy pytaniach typu tak albo nie dochodzi if.

Zrelacjonuj: poprosiła, żebyś poczekał.

She asked me to wait.

Tu, teraz, jutro: słowa, które też się zmieniają ⏰

Na koniec drobiazg, o który lubią pytać na sprawdzianach. Kiedy relacjonujesz czyjeś słowa po czasie albo w innym miejscu, „jutro” przestaje być jutrem, a „tutaj” przestaje być tutaj. Dlatego kilka słów ma w mowie zależnej swoje zamienniki. W zwykłej rozmowie, gdy relacjonujesz coś tego samego dnia, możesz je spokojnie zostawić bez zmian.

Ktoś mówi	Ty relacjonujesz	Po polsku
today	that day	dziś, tamtego dnia
tomorrow	the next day	jutro, następnego dnia
yesterday	the day before	wczoraj, dzień wcześniej
now	then	teraz, wtedy
here	there	tutaj, tam
this	that	ten, tamten
last week	the week before	w zeszłym tygodniu, tydzień wcześniej

Kiedy w mowie zależnej nie trzeba cofać czasu 🙌

I jeszcze coś, co zdejmuje sporo stresu. Cofanie czasów nie jest prawem natury. Jeśli to, co ktoś powiedział, jest nadal prawdą, Amerykanin bardzo często zostawi czas bez zmian. She said she lives in Boston jest zupełnie w porządku, jeśli ona dalej tam mieszka.

Nie cofasz też wtedy, gdy czasownik relacjonujący stoi w czasie teraźniejszym. He says he’s tired, bo mówi to teraz. Na teście trzymaj się tabeli. W rozmowie nikt Cię nie poprawi za to, że nie cofnąłeś czegoś, co wciąż jest aktualne.

Pytania, które padają najczęściej

Co to jest mowa zależna po angielsku?

To sposób relacjonowania czyichś słów bez cytowania: zamiast He said: “I’m tired” mówisz He said he was tired. Po angielsku nazywa się Reported Speech.

Jak zmieniają się czasy w mowie zależnej?

Cofają się o jeden krok: Present Simple na Past Simple, Past Simple i Present Perfect na Past Perfect, will na would, can na could.

Czym różni się say od tell?

Po tell musi stać osoba: He told me. Po say od razu to, co powiedziano: He said he was tired.

Jak zrobić pytanie w mowie zależnej?

Bez do i ze zwykłym szykiem: She asked where I lived. Przy pytaniach typu tak albo nie dochodzi if: He asked if I was hungry.

Jak ćwiczyć mowę zależną?

Najlepszy materiał masz za darmo każdego dnia: to, co mówią do Ciebie ludzie. Wieczorem przypomnij sobie trzy rzeczy, które ktoś Ci dziś powiedział, i zrelacjonuj je po angielsku. My boss said the meeting was canceled. My wife asked if I could pick up the kids. The neighbor told me to move my car.

Po kilku dniach zauważysz, że cofanie czasu robi się samo, bo ciągle obracasz te same trzy ramki: he said, she asked if, they told me to. Czasy, do których cofa się mowa zależna, opisują teksty Past Simple i Past Perfect.

Ćwiczenia do tego tematu

51 zadań z odpowiedziami i nagraniami, do tego karta pracy PDF do druku z kluczem.

Mowa zależna: ćwiczenia

Kluczowe wnioski

Mowa zależna po angielsku cofa czas o jeden krok: is na was, will na would.
Say bez osoby, tell z osobą: He said…, He told me…
Pytania: zwykły szyk, bez do. Przy tak albo nie dochodzi if.
Prośby i polecenia: asked me to, told me not to.
Jeśli coś jest nadal prawdą, w rozmowie czasu nie trzeba cofać.