Cleft sentences: What I need is… i It was… that

  1. Gramatyka angielska
  2. Pytania i zdanie
  3. cleft sentences (What I need is...)

Wracasz do domu, w pudełku po pizzy pusto, a współlokatorka od progu: It wasn’t me who ate it! To nie ja ją zjadłam! Nikt jej nie oskarżał, ale już się broni. I robi to cleft sentence, czyli zdaniem rozłożonym na dwie części, żeby jedna rzecz wybiła się na pierwszy plan: it wasn’t me.

Po polsku robimy to głosem albo szykiem: „To nie JA zjadłam”. Angielski nie lubi przestawiać słów, więc dokłada konstrukcję. Najczęstsze są dwie: What I need is… (to, czego potrzebuję, to…) i It was… that/who… (to… właśnie…). Obie są proste i obie od razu brzmią naturalniej niż wkuta lista słówek.

Nazwa „cleft” to po angielsku „rozszczepiony”. Brzmi groźnie, a chodzi tylko o to, że jedno zdanie dzielisz na dwa kawałki. Native speaker w kuchni o tym nie myśli, po prostu chce pokazać, co jest ważne. Każde zdanie poniżej możesz odsłuchać.

What I need is a coffee. = to, czego potrzebuję, to kawa. It was Tom who called. = to Tom dzwonił (nie kto inny). Treść zdania się nie zmienia. Zmienia się to, co wysuwasz na pierwszy plan.

What I need is…: najpierw napięcie, potem konkret ☕

Zwykłe zdanie: I need a coffee. Cleft: What I need is a coffee. Najpierw budujesz małe napięcie (czego potrzebuję?), potem pada odpowiedź. W rozmowie brzmi to jak lekki nacisk albo ucięcie dyskusji.

what + osoba + czasownik + is

What I need is a coffee.

What I need is a coffee. To, czego potrzebuję, to kawa.

z czynnością: what + do + is + bezokolicznik

What we should do is call him.

What we should do is call him. To, co powinniśmy zrobić, to zadzwonić do niego.

w przeszłości: was

What I loved was the food.

What I loved was the food. Najbardziej podobało mi się jedzenie.

what i is/was osoba i czasownik to, co wysuwasz na pierwszy plan

  • What I really want is a long weekend. To, czego naprawdę chcę, to długi weekend.
  • What I don’t understand is why he left. Nie rozumiem tylko, dlaczego wyszedł.
  • What you need is a good night’s sleep. Ty potrzebujesz porządnie się wyspać.
  • What happened was that the train broke down. Chodzi o to, że pociąg się zepsuł.
  • What I did was call the hotel. Zrobiłem tak, że zadzwoniłem do hotelu.

Zwróć uwagę na What happened was…. Tak w angielskim zaczyna się tłumaczenie, co poszło nie tak: spóźnienie, zepsuty samochód, zgubione klucze. Polskie „Było tak, że…”.

It was… that / who: to właśnie ten, nie inny 👉

Druga konstrukcja wskazuje palcem. It + forma be + to, co podkreślasz + that albo who + reszta zdania. Idealna do prostowania nieporozumień.

o osobie: who albo that

It was Tom who called you.

It was Tom who called you. To Tom do ciebie dzwonił.

o rzeczy, czasie, miejscu: that

It was in Rome that we met.

It was in Rome that we met. Poznaliśmy się właśnie w Rzymie.

z przeczeniem

It wasn’t me who ate the pizza.

It wasn’t me who ate the pizza. To nie ja zjadłam pizzę.

it + be i that/who to, co podkreślasz reszta zdania

  • It’s my sister who lives in Canada, not my brother. To moja siostra mieszka w Kanadzie, nie brat.
  • It was on Friday that I sent the email. Wysłałem tego maila właśnie w piątek.
  • It’s the noise that I can’t stand. Nie znoszę właśnie tego hałasu.
  • It was only yesterday that I found out. Dowiedziałem się dopiero wczoraj.

Czas w it is / it was dopasowujesz do sytuacji. Mówisz o tym, co jest teraz: It’s. O tym, co było: It was. Reszta zdania idzie swoim czasem.

Które kiedy? Porównanie 🧭

What… is: buduje napięcie

It was… who/that: prostuje i wskazuje

What I need is a break. Potrzebuję przede wszystkim przerwy.

It’s a break that I need, not more coffee. Potrzebuję przerwy, a nie więcej kawy.

Druga wersja od razu z czymś kontrastuje.

What surprised me was the price. Zaskoczyła mnie cena.

It was the price that surprised me. To właśnie cena mnie zaskoczyła.

Obie poprawne, druga mocniej wskazuje.

What Anna said was true. To, co powiedziała Anna, było prawdą.

It was Anna who said it. To Anna to powiedziała.

Pierwsza o treści, druga o osobie.

Prosta reguła na co dzień: chcesz coś zapowiedzieć i podkreślić, zaczynasz od What. Chcesz wskazać „to ten, nie tamten”, zaczynasz od It was. Świat się nie zawali, jeśli wybierzesz drugą wersję, zrozumieją Cię tak samo.

All I want is… i The thing is… 💬

W mowie potocznej są jeszcze krótsze odmiany tego samego pomysłu. Brzmią bardzo naturalnie i warto mieć je w uchu.

  • All I want is some peace and quiet. Chcę tylko trochę spokoju.
  • All you have to do is press this button. Musisz tylko nacisnąć ten przycisk.
  • The thing is, I don’t have time. Rzecz w tym, że nie mam czasu.
  • The reason I called is that I need your help. Dzwonię, bo potrzebuję twojej pomocy.
  • The place where we met is closed now. Miejsce, w którym się poznaliśmy, jest teraz zamknięte.

All I want is… to „chcę tylko…”, a nie „wszystko, czego chcę”. A The thing is… na początku zdania to klasyczne wejście w tłumaczenie się z czegoś.

🤓 Dla nerdów: skąd „cleft” Czasownik cleave znaczy „rozłupać”, a cleft to jego stara forma przeszła. To samo słowo siedzi w cleft palate (rozszczep podniebienia). Językoznawcy w XX wieku pożyczyli je do opisu zdań, które jedną myśl „rozłupują” na dwie części. Ciekawostka na deser: cleave znaczy też „przylgnąć”, czyli coś zupełnie przeciwnego. Angielski ma kilka takich słów-przeciwieństw.1

Cleft sentences na teście: osobna gra 🎯

Na teście cleft sentences pojawiają się głównie w transformacjach: dostajesz zwykłe zdanie i słowo, którego musisz użyć. Szukasz what albo it w poleceniu i już wiesz, co robić.

  1. Słowo podane w zadaniu to WHAT?

    tak

    What + osoba + czasownik + is/was + reszta

    What I need is help. Potrzebuję pomocy.

  2. Słowo podane to IT, a podkreślasz osobę?

    tak

    It is/was + osoba + who + reszta

    It was Jack who broke it. To Jack to zepsuł.

  3. Słowo podane to IT, a podkreślasz czas, miejsce albo rzecz?

    tak

    It is/was + to + that + reszta

    It was in May that we moved. Przeprowadziliśmy się właśnie w maju.

  4. ALL: All + osoba + czasownik + is + reszta

    All I want is sleep. Chcę tylko spać.

Poćwicz: Cleft sentences

52 zadań online z odpowiedziami i nagraniami. Wolisz papier? Masz kartę pracy do druku i osobny klucz.

Cleft sentences w rozmowie: kto zjadł pizzę? 🍕

It wasn’t me who ate it!To nie ja ją zjadłam!

Kiedy tego używasz

Wracasz wieczorem, pudełko po pizzy stoi puste. Kasia broni się, zanim padnie pytanie.

Przykładowa rozmowa

Kasia Before you say anything, it wasn’t me who ate it! Zanim cokolwiek powiesz, to nie ja ją zjadłam!

Ty I didn’t say anything. What I want to know is where the last slice went. Nic nie mówię. Chcę tylko wiedzieć, gdzie się podział ostatni kawałek.

Kasia It was Mike who came over. He was starving. To Mike wpadł. Był głodny jak wilk.

Ty Mike? What he always says is that he’s on a diet. Mike? On zawsze mówi, że jest na diecie.

Kasia The thing is, pizza doesn’t count when it’s free. Rzecz w tym, że darmowa pizza się nie liczy.

Ty OK. What we’re doing next time is hiding it. Dobra. Następnym razem po prostu ją chowamy.

Policz, ile razy w tej krótkiej rozmowie pojawia się What… is i It was… who. Tak właśnie brzmi naturalna kłótnia o drobiazg.

What I need ___ a holiday.

  • is
  • are
  • it is

Po what… stoi is.

It was my mom ___ told me.

  • who
  • what
  • which is

Podkreślasz osobę: who.

What I did was ___ the police.

  • call
  • called
  • calling to

Po What I did was bezokolicznik bez to.

It was in 2020 ___ we moved.

  • that
  • who
  • what

Podkreślasz czas: that.

___ I want is some sleep.

  • All
  • It
  • That

All I want is: chcę tylko.

What I need ___ new shoes.

  • is
  • are
  • were

What łączy się z is, nawet przed liczbą mnogą.

Powiedz, że to Tom do ciebie dzwonił.

It was Tom who called you.

Najczęstsze błędy z cleft sentences

  • That zamiast what na początku. That I need is coffee to błąd. Na początku stoi What.
  • Are po what. What I need are new shoes spotkasz u native speakerów, ale na teście bezpieczne jest is.
  • Podwójny podmiot. It was Tom who he called to błąd. Po who nie powtarzasz osoby.
  • Which przy osobie. It was my boss which said it to błąd. Przy osobie who albo that.
  • To po What I did was. What I did was to call nie jest tragedią, ale w mowie i na teście częściej bez to: What I did was call.

Pytania, które padają najczęściej

Co to są cleft sentences?

Zdania, które dzielą jedną myśl na dwie części, żeby coś podkreślić: What I need is coffee, It was Tom who called. Po polsku robimy to głosem albo szykiem.

Czym są wh cleft sentences?

To cleft sentences zaczynające się od What (czasem All, The thing, The reason): What I love is the view.

Kiedy who, a kiedy that?

Przy osobie who albo that. Przy rzeczy, czasie i miejscu tylko that: It was in May that we met.

Czym to się różni od inwersji?

Inwersja przestawia szyk (Never have I seen…). Cleft dokłada what albo it is i zostawia zwykły szyk. Inwersję opisujemy w tekście inversion.

Czy cleft sentences są potrzebne w rozmowie?

Tak, bardziej niż się wydaje. What happened was…, The thing is… i All I want is… słychać w każdym serialu.

Jak ćwiczyć cleft sentences?

Weź trzy zdania o swoim dniu i przerób je na głos: I need a break na What I need is a break, My boss called na It was my boss who called. Na koniec dorzuć jedno The thing is… o czymś, czego nie zdążyłeś zrobić. Potem zrób ćwiczenia z cleft sentences z kartą pracy PDF. Inny sposób na podkreślanie znajdziesz w tekście o inwersji.

Kluczowe wnioski

  • Cleft sentence dzieli zdanie na dwie części, żeby coś podkreślić.
  • What + osoba + czasownik + is: What I need is a coffee.
  • It is/was + to + who/that: It was Tom who called.
  • Przy osobie who, przy czasie i miejscu that.
  • Potoczne odmiany: All I want is…, The thing is…, What happened was….

Źródła

  1. Wiktionary, hasło „cleave” (dwa różne czasowniki: „rozłupać” i „przylgnąć”, forma przeszła cleft). en.wiktionary.org