Tryb rozkazujący po angielsku: polecenia, zakazy i let’s

  1. Gramatyka angielska
  2. Pytania i zdanie
  3. tryb rozkazujący

Gotujecie razem. Bartek czyta przepis: Chop the onion. Don’t burn it. Add the garlic. Pokrój cebulę. Nie przypal jej. Dodaj czosnek. Ty: Let’s open some wine first. Najpierw otwórzmy wino.

To jest tryb rozkazujący. Po angielsku jest prostszy niż po polsku: nie odmieniasz czasownika przez osoby, nie wybierasz między „zrób” a „zróbcie”. Bierzesz goły czasownik i gotowe.

Haczyk jest gdzie indziej: sam goły czasownik często brzmi za ostro. Dlatego druga połowa tego tekstu to sposoby, żeby polecenie brzmiało jak prośba.

Polecenie: sam czasownik, bez you: Sit down. Zakaz: Don’t + czasownik: Don’t sit there. Propozycja dla nas: Let’s + czasownik: Let’s sit here.

Polecenie: sam czasownik ✋

Tryb rozkazujący to podstawowa forma czasownika, bez to i bez osoby. Ta sama forma działa do jednej osoby i do grupy: Come in to i „wejdź”, i „wejdźcie”.

polecenie

Close the door.

Close the door. Zamknij drzwi.

zakaz

Don’t close the door.

Don’t close the door. Nie zamykaj drzwi.

propozycja

Let’s close the door.

Let’s close the door. Zamknijmy drzwi.

don’t / let’s czasownik w formie podstawowej reszta

  • Turn left at the lights. Na światłach skręć w lewo.
  • Wait here, please. Poczekaj tu, proszę.
  • Be careful! Uważaj!
  • Have a nice day! Miłego dnia!

Zwróć uwagę na Be careful i Have a nice day. Z be też robisz tryb rozkazujący, a wiele życzeń to po prostu tryb rozkazujący: Have fun!, Enjoy your meal!, Get well soon!

Zakaz: don’t + czasownik 🚫

Zakaz robisz zawsze przez Don’t, nawet z be: Don’t be late, nie Be not late. Na znakach i w instrukcjach zobaczysz też Do not, które brzmi oficjalnie i stanowczo.

  • Don’t worry. Nie martw się.
  • Don’t be late. Nie spóźnij się.
  • Don’t touch that! Nie dotykaj tego!
  • Do not enter. Wstęp wzbroniony.

Let’s: zróbmy to razem 🤝

Let’s to skrót od let us i znaczy „zróbmy”. Proponujesz coś sobie i rozmówcy. Przeczenie to Let’s not, w luźnej mowie amerykańskiej słychać też Don’t let’s, ale to rzadkie.

  • Let’s go. Chodźmy.
  • Let’s take a break. Zróbmy przerwę.
  • Let’s not talk about work. Nie gadajmy o pracy.
  • Let’s see. Zobaczmy. / Niech pomyślę.

Odpowiedź na Let’s… to często Sure, Good idea albo Why not? A kiedy nie masz ochoty: Maybe later.

Jak zmiękczyć polecenie: od rozkazu do prośby 🪶

Goły czasownik jest w porządku w przepisie, instrukcji albo między bliskimi. Do obcej osoby, w sklepie czy w pracy brzmi szorstko. Wtedy dokładasz please albo zamieniasz polecenie w pytanie.

TonZdaniePo polsku
rozkazClose the window.Zamknij okno.
z pleaseClose the window, please.Zamknij okno, proszę.
pytanieCan you close the window?Możesz zamknąć okno?
bardzo grzecznieCould you close the window, please?Czy mógłbyś zamknąć okno?
najdelikatniejWould you mind closing the window?Nie miałbyś nic przeciwko, żeby zamknąć okno?

Jak to czytać: im niżej w tabeli, tym grzeczniej. Po Would you mind czasownik ma końcówkę -ing: closing, opening, waiting.

Do, you i always: tryb rozkazujący z akcentem 💥

Czasem tryb rozkazujący dostaje dodatkowe słowo, które zmienia emocję.

  • Do sit down. Ależ proszę, usiądź.
  • You be quiet! A ty bądź cicho!
  • Always check your email first. Zawsze najpierw sprawdzaj pocztę.
  • Never give up. Nigdy się nie poddawaj.

Do przed czasownikiem brzmi ciepło i trochę staroświecko, jak zaproszenie. You przed czasownikiem robi z polecenia ostry rozkaz do konkretnej osoby. Always i never stoją na samym początku.

🤓 Dla nerdów: let’s to skrót od let us Let’s powstało ze ściągnięcia let us, tak jak it’s z it is.1 Pełne let us nadal istnieje, ale brzmi uroczyście, jak w przemowie: Let us begin. I uwaga, Let us go może też znaczyć „wypuść nas”, czyli coś zupełnie innego niż Let’s go.

Tryb rozkazujący na teście 🎯

  1. Proponujesz coś sobie i rozmówcy?

    tak

    Let’s + czasownik

    Let’s order pizza. Zamówmy pizzę.

  2. Zakazujesz?

    tak

    Don’t + czasownik

    Don’t order pizza. Nie zamawiaj pizzy.

  3. Prosisz grzecznie?

    tak

    Could you + czasownik?

    Could you order pizza? Mógłbyś zamówić pizzę?

  4. polecenie: sam czasownik

    Order pizza. Zamów pizzę.

Poćwicz: Tryb rozkazujący

50 zadań online z odpowiedziami i nagraniami. Wolisz papier? Masz kartę pracy do druku i osobny klucz.

Tryb rozkazujący w rozmowie: gotowanie z przepisu 🍝

Chop the onion. Don’t burn it.Pokrój cebulę. Nie przypal jej.

Kiedy tego używasz

Wieczór, gotujecie razem makaron z przepisu w telefonie.

Przykładowa rozmowa

Bartek OK, step one. Chop the onion. Dobra, krok pierwszy. Pokrój cebulę.

Ty Done. Now what? Gotowe. Co teraz?

Bartek Heat some oil and add the onion. Don’t burn it. Rozgrzej trochę oleju i dodaj cebulę. Nie przypal jej.

Ty Could you pass me the garlic? Podasz mi czosnek?

Bartek Here. Careful, it’s hot! Proszę. Uważaj, gorące!

Ty Let’s add some chili too. Dodajmy jeszcze trochę chili.

Bartek Let’s not. Remember last time? Lepiej nie. Pamiętasz ostatni raz?

Ty Fine. Taste this and tell me if it needs salt. No dobra. Spróbuj i powiedz, czy trzeba soli.

Zauważ: Chop, Heat, add (polecenia z przepisu), Don’t burn it (zakaz), Could you pass me (grzeczna prośba), Careful (skrót od Be careful), Let’s add i Let’s not.

___ the door, please. It’s cold.

  • Close
  • To close
  • You closing

Polecenie: sam czasownik.

___ late tomorrow. The meeting starts at nine.

  • Don’t be
  • Be not
  • Not be

Zakaz z be: don’t be.

I’m tired. ___ go home.

  • Let’s
  • Let
  • Lets to

Propozycja dla nas: let’s + czasownik.

Would you mind ___ the window?

  • opening
  • open
  • to open

Po would you mind: -ing.

___ talk about it now. I’m too tired.

  • Let’s not
  • Don’t let
  • Not let’s

Przeczenie let’s: let’s not.

Która prośba jest najgrzeczniejsza?

  • Give me the salt.
  • Salt, please.
  • Could you pass me the salt, please?

Could you + please to najgrzeczniejsza wersja.

Powiedz „Nie martw się”.

Don’t worry.

Najczęstsze błędy w trybie rozkazującym

  • To przed czasownikiem. To sit down, please to błąd. Sit down, please.
  • Be not. Be not afraid brzmi biblijnie. Na co dzień Don’t be afraid.
  • Let’s to. Let’s to go to błąd. Let’s go.
  • Goły rozkaz do obcej osoby. Give me a coffee w kawiarni brzmi szorstko. Can I have a coffee, please?
  • No zamiast don’t. No touch to błąd. Don’t touch.

Pytania, które padają najczęściej

Jak tworzy się tryb rozkazujący po angielsku?

Bierzesz podstawową formę czasownika bez to i bez osoby: Open, Wait, Listen.

Jak zrobić przeczenie w trybie rozkazującym?

Don’t + czasownik: Don’t open it. Oficjalnie Do not.

Co znaczy let’s?

To skrót od let us, „zróbmy”: Let’s go, chodźmy.

Czy tryb rozkazujący jest niegrzeczny?

Między bliskimi i w instrukcjach nie. Do obcych lepiej dodać please albo zapytać: Could you…?

Czy w trybie rozkazującym można użyć you?

Tak, ale tylko dla mocnego akcentu: You stay here! Brzmi to ostro.

Jak ćwiczyć tryb rozkazujący?

Opisz na głos, jak zrobić swoją ulubioną kanapkę albo jak dojść z domu do sklepu, samymi poleceniami: Take…, Turn…, Don’t…. Potem powiedz to samo jako grzeczne prośby z Could you…? Gotowe zadania z kluczem i kartą pracy PDF masz w ćwiczeniach z trybu rozkazującego.

Kluczowe wnioski

  • Polecenie: sam czasownik, bez to i bez you.
  • Zakaz: Don’t + czasownik, też Don’t be.
  • Propozycja: Let’s, przeczenie Let’s not.
  • Grzecznie: please, Could you…?, Would you mind + -ing.

Źródła

  1. Online Etymology Dictionary, hasło „let” (let’s jako skrót let us). etymonline.com