Tryby warunkowe w angielskim – zerowy, pierwszy, drugi i trzeci w zdaniach

Jacek Obolewicz·8 min czytania

Tryby warunkowe w angielskim to cztery sposoby powiedzenia „jeśli”: o faktach, o realnej przyszłości, o gdybaniu i o przeszłości, której już nie zmienisz. Każdy tryb warunkowy ma swój szablon i każdy da się zapamiętać jednym zdaniem.

No bo jak to wygląda w szkole? Tryby warunkowe to wzory jak z matematyki: if plus Past Perfect, would have plus trzecia forma. I człowiek siedzi i liczy. Tymczasem w rozmowie nikt niczego nie liczy. Ludzie mają w głowie gotowe zdania, takie jak If I were you, I’d wait, i podmieniają w nich końcówkę. Tak samo możesz zrobić Ty.

Niżej masz wszystkie angielskie tryby warunkowe po kolei, każdy na zdaniach z życia, a przy każdym link do osobnego tekstu, w którym jest rozebrany dokładniej. Tłumaczenia są schowane: najpierw posłuchaj i spróbuj zrozumieć, potem dotknij zdania albo włącz „Pokaż tłumaczenia”.

Kolega pyta, czy przyjdziesz na imprezę. Chcesz powiedzieć „przyszedłbym, gdybym miał czas”. W głowie rusza maszyna: który to tryb, jaki czas po if, gdzie would. Zanim skończysz liczyć, rozmowa jest już przy innym temacie. A wystarczyło jedno gotowe zdanie: I’d come if I had time.

Tryby warunkowe po angielsku w pigułce 🧭

Najpierw cała mapa. Cztery podstawowe tryby warunkowe i jedno zdanie o każdym. Wspólne mają to, że zdanie warunkowe składa się zawsze z dwóch części: warunku z if i wyniku. Można je zamienić miejscami i nic się nie stanie. Przecinek stawiasz tylko wtedy, gdy if jest na początku. I w sumie to cała teoria, reszta to już konkretne zdania.

Zerowy tryb warunkowy: fakty i stałe zasady 🧊

Zaczynamy od najprostszego z trybów warunkowych: po obu stronach Present Simple i nic więcej. Używasz go, gdy coś jest prawdą zawsze, a nie tylko w jednej sytuacji. Jak nie śpię, to jestem marudny. Jak podgrzejesz lód, to się topi. If można tu zwykle zamienić na when i zdanie znaczy to samo. Więcej zdań i sytuacji ma osobny tekst: zerowy tryb warunkowy.

• If you heat ice, it melts. Jeśli podgrzejesz lód, topi się.
• If I drink coffee at night, I can’t sleep. Jeśli piję kawę wieczorem, nie mogę spać.
• If you press this button, the light turns on. Jeśli naciśniesz ten przycisk, zapala się światło.
• If it rains, the roads get slippery. Kiedy pada, drogi robią się śliskie.
• I get a headache if I don’t eat breakfast. Boli mnie głowa, jeśli nie zjem śniadania.
• If you don’t water plants, they die. Jeśli nie podlewasz roślin, usychają.

Pierwszy tryb warunkowy: realna przyszłość 📅

I teraz tryb, którego używa się chyba najczęściej. Tu mówisz o czymś, co naprawdę może się zdarzyć: jeśli zdążę, jeśli będzie padać, jeśli zadzwoni. Po if stoi Present Simple, a w drugiej części will. No i tu jest błąd, który robi prawie każdy Polak, bo ciągnie nas do will po if. Mówimy „jeśli będzie padać”, a po angielsku if it rains, bez will. Szerzej o tym trybie pisze osobny tekst: pierwszy tryb warunkowy.

• If it rains, we’ll stay home. Jeśli będzie padać, zostaniemy w domu.
• If you call me, I’ll pick you up. Jeśli do mnie zadzwonisz, odbiorę Cię.
• I’ll help you if I have time. Pomogę Ci, jeśli będę miał czas.
• If we leave now, we won’t be late. Jeśli wyjdziemy teraz, nie spóźnimy się.
• What will you do if he says no? Co zrobisz, jeśli odmówi?
• If you don’t hurry, you’ll miss the train. Jeśli się nie pospieszysz, spóźnisz się na pociąg.
• I’ll text you when I get home. Napiszę do Ciebie, kiedy dotrę do domu.
• You’ll feel better if you get some sleep. Poczujesz się lepiej, jeśli się prześpisz.

Drugi tryb warunkowy: gdybanie o teraz 💭

Trzeci w kolejności jest tryb do gdybania. Sytuacja nierealna albo mało prawdopodobna: gdybym wygrał w totka, gdybym był Tobą, gdybym miał więcej czasu. Po if stoi czas przeszły, ale, i to jest w tym wszystkim najdziwniejsze, wcale nie mówisz o przeszłości. Mówisz o tym, co by było, gdyby teraz było inaczej. W drugiej części would, w mowie skracane do 'd. Po I, he, she, it klasycznie mówi się were. Więcej przykładów ma tekst drugi tryb warunkowy.

• If I had more time, I’d travel more. Gdybym miał więcej czasu, więcej bym podróżował.
• If I were you, I’d wait. Na Twoim miejscu bym poczekał.
• I’d come if I had time. Przyszedłbym, gdybym miał czas.
• What would you do if you won the lottery? Co byś zrobił, gdybyś wygrał na loterii?
• If she lived closer, we’d see her more often. Gdyby mieszkała bliżej, widywalibyśmy ją częściej.
• I wouldn’t do that if I were you. Na Twoim miejscu bym tego nie robił.
• If I knew his number, I’d call him. Gdybym znał jego numer, zadzwoniłbym do niego.
• Would you move abroad if you could? Przeprowadziłbyś się za granicę, gdybyś mógł?

Trzeci tryb warunkowy: przeszłość, której nie zmienisz ⏪

Ten tryb warunkowy służy do żałowania i do „a nie mówiłem”. Mówisz o czymś, co się nie wydarzyło, i o wyniku, którego przez to nie było. Gdybym wyszedł wcześniej, zdążyłbym. Nie wyszedłem, nie zdążyłem i już nic z tym nie zrobię. Po if stoi Past Perfect, czyli had i trzecia forma, w drugiej części would have i trzecia forma. W mowie would have skraca się do would’ve. Osobno i spokojniej tłumaczy to tekst trzeci tryb warunkowy.

• If I had known, I would have called. Gdybym wiedział, zadzwoniłbym.
• If we had left earlier, we wouldn’t have missed the flight. Gdybyśmy wyszli wcześniej, nie spóźnilibyśmy się na samolot.
• I would have helped if you had asked. Pomógłbym, gdybyś poprosił.
• If she had studied, she would have passed. Gdyby się uczyła, zdałaby.
• What would you have done if you had seen him? Co byś zrobił, gdybyś go zobaczył?
• If it hadn’t rained, we would have gone to the beach. Gdyby nie padało, poszlibyśmy na plażę.

Mieszany tryb warunkowy: wczoraj wpływa na dziś 🔀

Na koniec coś dla tych, którzy poprzednie cztery mają już w małym palcu. Zdarza się, że warunek dotyczy przeszłości, a skutek teraźniejszości: gdybym wtedy przyjął tę pracę, mieszkałbym dziś w Londynie. Wtedy łączysz połowę trzeciego trybu z połową drugiego. Brzmi skomplikowanie, a w praktyce to po prostu dwa znane kawałki sklejone razem.

• If I had taken that job, I’d live in London now. Gdybym przyjął tamtą pracę, mieszkałbym teraz w Londynie.
• If I had slept better, I wouldn’t be so tired. Gdybym lepiej spał, nie byłbym taki zmęczony.
• If you had listened, we wouldn’t be lost. Gdybyś słuchał, nie bylibyśmy teraz zgubieni.
• If she weren’t so busy, she would have come. Gdyby nie była taka zajęta, przyszłaby.

Trzy błędy w trybach warunkowych, które słychać od razu 🚧

Pierwszy: will po if. Po polsku mówimy „jeśli będę miał czas”, więc język sam podpowiada „if I will have time”. Po angielsku warunek zostaje w czasie teraźniejszym: if I have time.

Drugi: would po if. „If I would have money” brzmi logicznie, a jest błędem. W części z if nie ma would: if I had money.

Trzeci: mieszanie drugiego trybu z trzecim. If I knew znaczy „gdybym wiedział teraz”, a if I had known znaczy „gdybym wiedział wtedy”. Jedno słowo zmienia, o którym momencie mówisz.

Pytania, które padają najczęściej

Jak ćwiczyć tryby warunkowe, żeby nie liczyć w głowie?

Tryby warunkowe rozumie się szybko. Trudność polega na tym, że w rozmowie nie ma czasu na składanie wzoru. Dlatego nie ćwicz reguły, tylko po jednym zdaniu-kotwicy na każdy tryb. Na przykład: If it rains, we’ll stay home, If I were you, I’d wait, If I had known, I would have called.

Powtórz każdą kotwicę na głos kilka razy, a potem podmieniaj końcówkę: If I were you, I’d call her, I’d take the job, I’d say yes. Jeden szablon daje dziesiątki zdań i żadnego z nich nie musisz budować od zera.

Gotowy zestaw przykładów do takiego treningu masz w tekście zdania warunkowe po angielsku.

Kluczowe wnioski

• Tryby warunkowe w angielskim to cztery szablony: fakty, realna przyszłość, gdybanie, żałowanie.
• Po if nie stawiasz ani will, ani would.
• Pierwszy tryb: if i Present Simple, potem will. Drugi: if i Past Simple, potem would.
• Trzeci tryb warunkowy: if i had z trzecią formą, potem would have.
• Zamiast wzorów zapamiętaj po jednym zdaniu na każdy tryb i podmieniaj końcówki.

Polecane dla Ciebie

Gramatyka

Do i does – kiedy które? Pytania, przeczenia i krótkie odpowiedzi

She like coffee? Tak wygląda polskie pytanie przełożone słowo po słowie. Po polsku wystarczy zmienić intonację albo dodać „czy”. Po angielsku do…

7 min czytaniaCzytaj

Kurs QuickSpeak

Zacznij mówić po angielsku w 30 dni

Aktywator Mowy: codzienny trening mówienia na 15 minut. Krótkie historie, nagrania native speakerów i Twoje własne zdania na głos.

15 min dziennieSprawdź

Gramatyka

Have got – odmiana, pytania i przeczenia. I czym różni się od have

W szkole było I have got a dog. W serialu słyszysz I have a dog. W piosence I got a feeling. Wszystkie…

8 min czytaniaCzytaj

Gramatyka

Czasownik to be – odmiana w tabelach, pytania, przeczenia i zdania z życia

Trzy słowa: am, is, are. Czasownik to be to pierwsza rzecz, której uczysz się po angielsku, i ostatnia, w której przestajesz robić…

9 min czytaniaCzytaj

Gramatyka

Past Simple a Past Continuous – różnice, when i while, przykłady w zdaniach

Past Simple a Past Continuous to para, która prawie zawsze występuje razem, i właśnie dlatego tak łatwo ją pomylić. Każdy z tych…

6 min czytaniaCzytaj

Kurs QuickSpeak

Angielski z piosenek, które zostają w głowie

QuickSpeak Music: 10 piosenek pełnych gotowych zdań z życia. Posłuchaj pierwszej i zrób ćwiczenia, które zamieniają ją we własne wypowiedzi.

Darmowe demoPosłuchaj

Gramatyka

Present Perfect Continuous – budowa, zastosowanie i przykłady w gotowych zdaniach

Present Perfect Continuous to czas o najdłuższej nazwie i najprostszym zadaniu. Mówi jedną rzecz: coś zaczęło się jakiś czas temu i trwa…

6 min czytaniaCzytaj

Gramatyka

Zaimki po angielsku – wszystkie w tabelach i w gotowych zdaniach

Zaimki po angielsku to te malutkie słowa, I, me, my, mine, bez których nie da się powiedzieć prawie żadnego zdania. I w…

6 min czytaniaCzytaj