Be: 3 formy i odmiana to be (am, is, are, was, were, been)

QuickSpeak Resources·18 min czytania

Trzy słowa: am, is, are. Czasownik to be to pierwsza rzecz, której uczysz się po angielsku, i ostatnia, w której przestajesz robić błędy. Sama odmiana jest prosta. Trudniej przyzwyczaić się do tego, że po angielsku „jesteś” tam, gdzie po polsku „masz”: nie masz trzydziestu lat, tylko jesteś trzydziestoletni, i nie jest Ci zimno, tylko jesteś zmarznięty.

Najkrótsza odpowiedź: trzy formy to be, was albo were, been. W czasie teraźniejszym odmieniasz: I am, you are, he is, she is, it is, we are, they are. Dalej są skróty, pytania i przeczenia bez do, be we wszystkich czasach, pułapki, phrasal verbs, scenka, rymowanka do słuchania i ćwiczenia. Każde zdanie odsłuchasz, a tłumaczenie pokażesz dotknięciem.

Be 3 formy: be, was i were, been 🔊

Z trzema formami jest jeden kłopot: druga to tak naprawdę dwie formy. Was łączy się z I, he, she, it, a were z you, we, they. Trzecia, been, jest jedna dla wszystkich i stoi po have albo has.

Z wymową też jest niespodzianka. Amerykanie mówią been krótko, jak „bin”, a nie „biin”. A was w środku zdania jest słabe i ściśnięte, coś jak „łyz”. Pełne „łaz” słychać dopiero wtedy, kiedy was stoi na końcu albo dostaje nacisk.

Posłuchaj, jak was zmienia brzmienie. W środku zdania jest krótkie i słabe, na końcu krótkiej odpowiedzi pełne.

Odmiana czasownika to be w czasie teraźniejszym: am, is, are 📋

Większość angielskich czasowników ma w czasie teraźniejszym dwie formy, na przykład work i works. To be ma trzy i żadna nie przypomina samego be: am tylko dla I, is dla jednej osoby albo rzeczy, are dla całej reszty.

• I’m tired. Jestem zmęczony.
• You’re right. Masz rację.
• He’s my brother. To mój brat.
• She’s from Poland. Ona jest z Polski.
• It’s late. Jest późno.
• We’re ready. Jesteśmy gotowi.
• They’re at home. Są w domu.

Zwróć uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, w angielskim zdaniu „jest” musi paść. Po polsku powiesz „Ona zmęczona”, po angielsku She tired nie istnieje. Po drugie, you are to i „ty jesteś”, i „wy jesteście”. Jedna forma na obie sytuacje.

Skróty: I’m, you’re, it’s 🗣️

W rozmowie prawie nikt nie mówi I am tired. Mówi się I’m tired. Pełna forma zostaje na pismo oficjalne i na chwile, kiedy chcesz coś podkreślić: I am sure, czyli „naprawdę jestem pewien”. Jeśli chcesz brzmieć naturalnie, skróty są ważniejsze niż cała reszta tej strony.

• I’m sorry I’m late. Przepraszam za spóźnienie.
• You’re welcome. Nie ma za co.
• It’s OK. W porządku.
• That’s a good idea. To dobry pomysł.
• What’s your name? Jak masz na imię?
• Where’s the bathroom? Gdzie jest łazienka?

Trzy pary, które brzmią podobnie i ciągle się mylą w piśmie: it’s (to jest) i its (jego), you’re (jesteś) i your (twój), they’re (oni są) i their (ich). Więcej o tej drugiej grupie jest w tekście zaimki po angielsku.

Przeczenia i pytania z to be, bez do ❓

Inne czasowniki potrzebują do pytań i przeczeń pomocnika, czyli do albo does. To be radzi sobie sam. W przeczeniu dodajesz not, a w pytaniu zamieniasz dwa pierwsze słowa miejscami. Tyle.

• I’m not sure. Nie jestem pewien.
• It isn’t far. To niedaleko.
• We aren’t ready yet. Jeszcze nie jesteśmy gotowi.
• Are you OK? Wszystko w porządku?
• Is this seat taken? Czy to miejsce jest zajęte?
• Where are you from? Skąd jesteś?
• How old are you? Ile masz lat?
• Are you ready? Yes, I am. Jesteś gotowy? Tak.

Przeczenie ma dwie wersje i obie są poprawne: She isn’t here i She’s not here. Tylko przy I jest jedna: I’m not. Formy I amn’t nie ma.

W krótkiej odpowiedzi na „tak” nie skracasz: Yes, I am, nigdy Yes, I’m. Na „nie” skrót jest w porządku: No, I’m not, No, she isn’t. Jak budować pozostałe pytania, masz w tekście pytania po angielsku.

Was i were: to be w czasie przeszłym ⏪

W przeszłości jest prościej, bo formy są dwie. Was dla I, he, she, it, a were dla you, we, they. Pytania i przeczenia działają tak samo jak w czasie teraźniejszym: zamiana miejsc i not, bez żadnego did.

• I was at work all day. Cały dzień byłem w pracy.
• It was great. Było świetnie.
• We were late. Spóźniliśmy się.
• She wasn’t home. Nie było jej w domu.
• Where were you? Gdzie byłeś?
• How was your weekend? Jak minął weekend?
• I was born in 1990. Urodziłem się w 1990 roku.

Ostatnie zdanie zapamiętaj w całości. „Urodziłem się” to po angielsku I was born, zawsze z was. Resztę czasu przeszłego znajdziesz w tekście Past Simple.

Trzy formy be: która do czego służy 🧭

Każda forma ma swoją robotę. Ta mapa pokazuje, gdzie pracuje która, i od razu podpowiada wymowę.

W pozostałych czasach be zachowuje się już grzecznie. W przyszłości jest jedna forma dla wszystkich osób, will be. Kiedy mówisz, od kiedy coś trwa albo gdzie już byłeś, używasz have been, a przy he, she, it formy has been.

Uwaga na skrót she’s. Może znaczyć she is albo she has, a które, poznasz po następnym słowie: She’s tired to „jest zmęczona”, She’s been tired to „jest zmęczona od jakiegoś czasu”. Ten drugi czas rozpisany jest w tekście Present Perfect.

Odmiana be we wszystkich czasach 📚

Tu masz be w każdym czasie, którego używasz w rozmowie. Zwróć uwagę na being w czasach ciągłych: znaczy „zachowywać się” w danej chwili, a nie „być” w ogóle.

• Present Simple (I) amI’m a teacher. Jestem nauczycielem.
• Present Simple (he, she, it) isMy brother is a doctor. Mój brat jest lekarzem.
• Present Simple (you, we, they) areThey’re from Canada. Oni są z Kanady.
• Present Continuous being, czyli zachowywać sięYou’re being really quiet today. Jesteś dziś strasznie cichy.
• Past Simple (I, he, she, it) wasI was tired after work. Po pracy byłem zmęczony.
• Past Simple (you, we, they) wereWe were at the beach all day. Cały dzień byliśmy na plaży.
• Past Simple, pytanie bez didWere you at home last night? Byłeś wczoraj wieczorem w domu?
• Past Continuous was beingHe was being rude, so I left. Zachowywał się niegrzecznie, więc wyszedłem.
• Present Perfect have beenI’ve been to New York twice. Byłem w Nowym Jorku dwa razy.
• Present Perfect, od kiedy has beenShe’s been sick since Monday. Choruje od poniedziałku.
• Past Perfect had beenI had never been so nervous before. Nigdy wcześniej nie byłem tak zdenerwowany.
• Future Simple will beI’ll be there in ten minutes. Będę za dziesięć minut.
• Be going to is going to beIt’s going to be a long day. Zapowiada się długi dzień.
• Tryb warunkowy were przy każdej osobieIf I were you, I’d call her. Na twoim miejscu zadzwoniłbym do niej.
• Z can, might, must be bez zmianIt might be too late. Może być już za późno.

Sześć pułapek: po polsku „mam”, po angielsku „jestem” 🪤

Odmiana to mała część problemu. Większa jest taka, że polski i angielski inaczej dzielą świat między „być” i „mieć”. Po polsku masz lata, masz rację i jest Ci zimno. Po angielsku we wszystkich trzech przypadkach po prostu jesteś.

Cztery pierwsze wiersze to ten sam mechanizm: po angielsku mówisz, jaki jesteś, a nie co masz. Tak samo działają I’m hungry (jestem głodny), I’m thirsty (chce mi się pić), I’m late (jestem spóźniony) i I’m lucky (mam szczęście).

Piąty działa odwrotnie. Agree to zwykły czasownik, taki jak work czy like, więc nie potrzebuje to be: I agree, I don’t agree. W szóstym jedna końcówka zmienia sens: I’m bored znaczy „nudzę się”, a I’m boring znaczy „jestem nudny”.

• I’m hungry. Jestem głodny.
• Are you cold? Zimno Ci?
• I’m afraid I can’t. Obawiam się, że nie mogę.
• You’re lucky. Masz szczęście.
• How old is your daughter? Ile lat ma Twoja córka?
• I’m interested in history. Interesuję się historią.

There is i there are: „jest” i „są” o tym, co gdzieś się znajduje 📍

Kiedy mówisz, że coś gdzieś jest, po angielsku zaczynasz od there. Jedna rzecz to there is, w rozmowie there’s. Kilka rzeczy to there are. Pytanie tworzysz jak zawsze przy to be, przez zamianę miejsc. W przeszłości to samo z was i were: There was a problem.

• There’s a problem. Jest problem.
• There’s a coffee shop on the corner. Na rogu jest kawiarnia.
• There are two people in line. W kolejce są dwie osoby.
• Is there a pharmacy near here? Czy jest tu w pobliżu apteka?
• There isn’t any milk. Nie ma mleka.
• Are there any questions? Czy są jakieś pytania?
• There were a lot of people at the party. Na imprezie było mnóstwo ludzi.

Be jako pomocnik: I’m working, it was made 🔧

Be ma jeszcze drugą pracę. Razem z czasownikiem z końcówką ing tworzy czasy ciągłe, czyli mówi o tym, co dzieje się właśnie teraz: I’m working to „pracuję w tej chwili”. Stąd bierze się jeden z najczęstszych błędów początkujących, czyli sklejanie to be ze zwykłym czasownikiem: I am work. Są tylko dwie poprawne możliwości: I work (pracuję, w ogóle) albo I’m working (pracuję teraz).

• I’m working from home today. Pracuję dziś z domu.
• What are you doing? Co robisz?
• She’s talking to a client. Rozmawia z klientem.
• We’re waiting for you. Czekamy na Ciebie.

A z trzecią formą innego czasownika be tworzy stronę bierną, czyli mówi o tym, co się z czymś dzieje, a nie kto to robi. I jeszcze be going to, którym zapowiadasz plany: I’m going to call her.

• This phone was made in China. Ten telefon został wyprodukowany w Chinach.
• The meeting is canceled. Spotkanie jest odwołane.
• I’m going to call her tonight. Zadzwonię do niej dziś wieczorem.

Różnicę między czasami rozpisują teksty Present Simple i Present Continuous, a stronę bierną tekst strona bierna po angielsku.

Kolokacje z be: gdzie jesteś, jaki jesteś 🧩

Be prawie zawsze ma przy sobie przyimek albo przymiotnik i dopiero razem coś znaczą. Ucz się ich jako gotowych kawałków zdań.

Be z przyimkiem

• be on vacation być na urlopieShe’s on vacation until Monday. Jest na urlopie do poniedziałku.
• be in a hurry spieszyć sięSorry, I’m in a hurry. Przepraszam, spieszę się.
• be on time być punktualniePlease be on time tomorrow. Bądź jutro punktualnie, proszę.
• be into something lubić coś, kręcićI’m into jazz these days. Ostatnio kręci mnie jazz.
• be about to właśnie mieć coś zrobićI was about to call you. Właśnie miałem do Ciebie dzwonić.

Be z przymiotnikiem i przyimkiem

• be good at być dobrym w czymśI’m good at math. Jestem dobry z matmy.
• be bad at być słabym w czymśHe’s really bad at remembering names. On naprawdę słabo zapamiętuje imiona.
• be sure about być pewnym czegośI’m not sure about that. Nie jestem tego pewien.
• be afraid of bać się czegośShe’s afraid of flying. Ona boi się latać.
• be serious mówić poważnieAre you serious? Mówisz poważnie?

Zwroty z be na co dzień

• be careful uważaćBe careful! Uważaj!
• be quiet być cichoBe quiet, the baby’s sleeping. Bądź cicho, dziecko śpi.
• don’t be nie bądźDon’t be late. Nie spóźnij się.
• be up to someone zależeć od kogośIt’s up to you. To zależy od Ciebie.

Phrasal verbs z be 🔧

Be z małym słówkiem po nim tworzy całe zdania, które po polsku wymagają innego czasownika. To jedne z najczęstszych zwrotów w rozmowie.

• be back wrócićI’ll be back in five minutes. Wrócę za pięć minut.
• be over skończyć sięThe meeting is over. Let’s go. Spotkanie się skończyło. Chodźmy.
• be up nie spaćAre you still up? It’s two a.m. Jeszcze nie śpisz? Jest druga w nocy.
• be out wyjść, nie być na miejscuSorry, she’s out right now. Przepraszam, nie ma jej teraz.
• be off być wyłączonymThe lights are off. Nobody is home. Światła są zgaszone. Nikogo nie ma w domu.
• be on lecieć, odbywać sięIs the game on tonight? Mecz leci dziś wieczorem?
• be up to porabiać, planowaćWhat are you up to this weekend? Co porabiasz w ten weekend?
• be up to something coś knućThe kids are up to something. It’s too quiet. Dzieciaki coś knują. Jest za cicho.
• be in wchodzić w coś, dołączyćWe’re going for pizza. Are you in? Idziemy na pizzę. Wchodzisz w to?

Be w rozmowie: pierwszy dzień w pracy 💬

Krótka rozmowa przy ekspresie do kawy. Be pada w niej w prawie każdym zdaniu i w czterech czasach. Odsłuchaj i policz, ile razy nie było potrzebne do ani did.

Rymowanka z be do słuchania 🎧

Teraz coś lżejszego. Wierszyk o kimś, kto ciągle się spóźnia, a be pada w nim w każdej formie: am, is, are, was, were, been i will be. Najpierw posłuchaj bez tekstu i odpowiedz na pytania, potem odsłoń tekst i przeczytaj go na głos.

Ściąga: be na jednej kartce

Całe „be” w pigułce: formy, wymowa i najczęstsze użycia, każde w zdaniu z tłumaczeniem. Zapisz ją albo wydrukuj, a potem sprawdź się w ćwiczeniach poniżej.

Ćwiczenia z be ✏️

Dziesięć krótkich zadań: am, is, are, was, were, been i pułapki. Odpowiedź sprawdza się od razu. Więcej zadań i karty do druku są w strefie nauki, link pod ćwiczeniami.

Pytania o be, które padają najczęściej

Odmianę to be przećwiczysz też w strefie nauki: czasownik to be ćwiczenia, z kartą do druku i kluczem odpowiedzi. Pozostałe czasowniki są na liście czasowniki nieregularne, z wyszukiwarką i tabelą PDF.

Kluczowe wnioski

• Trzy formy be to be, was albo were, been.
• W czasie teraźniejszym be ma trzy formy: am, is, are, a w rozmowie skróty: I’m, you’re, it’s.
• Pytania i przeczenia tworzysz bez do i did: Is she at home?, She wasn’t there.
• Wiek, głód, zimno i rację wyrażasz przez be: I’m 30, I’m hungry, I’m cold, You’re right.
• O tym, że coś gdzieś jest, mówisz przez there is i there are.