Rise: 3 formy, odmiana i wymowa (rise, rose, risen)

QuickSpeak Resources·9 min czytania

Rise znaczy „podnosić się” albo „rosnąć”, ale tylko wtedy, gdy coś dzieje się samo. The sun rises at six. Prices are rising. Nikt tu nikogo nie podnosi. Słońce po prostu wstaje, ceny po prostu idą w górę.

Kiedy to Ty coś podnosisz, mówisz raise: Raise your hand. Raise jest regularny (raise, raised, raised), a rise nie: rise, rose, risen. Do tego rose brzmi dokładnie jak róża, a risen ma krótkie „y”, choć rise ma „aj”. Wszystko rozłożymy po kolei.

Rise 3 formy i wymowa: rajz, rołz, ryzn 🔊

Rise ma długie „aj” jak w nice i time, ale na końcu słychać dźwięczne „z”, nie „s”. Rose brzmi jak „rołz”, tak samo jak róża i jak nose. Risen ma krótkie „y” jak w given, a w drugiej sylabie prawie nic nie słychać: „ryzn”.

Rise rymuje się z eyes i surprise, a rose z nose i goes. Odsłuchaj obie pary.

Trzy formy rise: która do czego służy 🧭

Każda forma rise ma swoje stałe miejsce. Mapa pokazuje, gdzie stoi która, razem z wymową.

Odmiana rise we wszystkich czasach 📚

Tu masz rise w każdym czasie, którego używasz w rozmowie. W pytaniach z did wraca rise: Did prices rise last year?, a nie „Did prices rose?”. Strony biernej rise nie ma, bo nikt nikogo tu nie „rise’uje”. Do tego służy raise.

• Present Simple zwyczaj, faktThe sun rises in the east. Słońce wschodzi na wschodzie.
• Present Simple (he, she, it) końcówka s: risesMy bread never rises properly. Mój chleb nigdy porządnie nie wyrasta.
• Present Continuous teraz, w tej chwiliThe water is rising. We need to leave. Woda się podnosi. Musimy wyjść.
• Past Simple przeszłość: roseRents rose by ten percent last year. Czynsze wzrosły w zeszłym roku o dziesięć procent.
• Past Simple, pytanie po did wraca riseDid the temperature rise overnight? Czy temperatura wzrosła w nocy?
• Past Simple, przeczenie po didn’t też riseThe cake didn’t rise. I forgot the baking powder. Ciasto nie wyrosło. Zapomniałam proszku do pieczenia.
• Past Continuous coś trwało w przeszłościThe sun was rising when we reached the top. Słońce wschodziło, kiedy dotarliśmy na szczyt.
• Present Perfect has risenPrices have risen a lot since last summer. Ceny mocno wzrosły od zeszłego lata.
• Present Perfect Continuous trwa do terazThe river has been rising all morning. Rzeka podnosi się od samego rana.
• Past Perfect had risenBy noon, the temperature had risen to thirty degrees. Do południa temperatura wzrosła do trzydziestu stopni.
• Future Simple will riseI think the price will rise after the holidays. Myślę, że cena wzrośnie po świętach.
• Be going to przewidywanie z dowodemLook at those clouds. The wind is going to rise. Spójrz na te chmury. Wiatr się zaraz wzmoże.
• Tryb warunkowy would riseIf more people moved here, house prices would rise. Gdyby więcej ludzi się tu przeprowadziło, ceny domów by wzrosły.
• Raise dla porównania Ty coś podnosisz: raisedThey raised the rent again. Znowu podnieśli czynsz.

Rise czy raise i kolokacje z rise 🧩

Najpierw najważniejsza pułapka. Rise: coś rośnie samo, bez dopełnienia. Raise: ktoś podnosi coś. Prices rose. ale They raised prices. Jeśli po czasowniku stoi to, co podnosisz, potrzebujesz raise.

Rise: rośnie samo

• prices rise ceny rosnąPrices rose sharply in March. Ceny gwałtownie wzrosły w marcu.
• the sun rises słońce wschodziThe sun rises earlier in summer. Latem słońce wschodzi wcześniej.
• let dough rise zostawić ciasto do wyrośnięciaLeave the dough to rise for an hour. Zostaw ciasto na godzinę do wyrośnięcia.
• tension rises napięcie rośnieTension was rising in the room. W pokoju rosło napięcie.

Raise: Ty coś podnosisz

• raise your hand podnieść rękęRaise your hand if you have a question. Podnieś rękę, jeśli masz pytanie.
• raise money zebrać pieniądzeWe raised money for the school trip. Zebraliśmy pieniądze na wycieczkę szkolną.
• raise kids wychować dzieciShe raised three kids on her own. Sama wychowała trójkę dzieci.
• raise a point poruszyć ważną kwestięHe raised a good point. Poruszył ważną kwestię.

Rise i raise jako rzeczowniki

• a raise (US) podwyżkaI asked my boss for a raise. Poprosiłem szefa o podwyżkę.
• a rise in wzrost czegośThere’s been a rise in prices. Nastąpił wzrost cen.
• rise to fame droga do sławyHer rise to fame was really fast. Bardzo szybko stała się sławna.

Phrasal verbs i wyrażenia z rise 🔧

Rise nie ma wielu phrasal verbs. Najczęściej usłyszysz rise up i kilka gotowych wyrażeń.

• rise up powstać, zbuntować sięThe people rose up against the king. Ludzie powstali przeciwko królowi.
• rise above wznieść się ponad cośShe rose above the criticism. Nie dała się sprowokować krytyce.
• rise to the challenge stanąć na wysokości zadaniaHe always rises to the challenge. Zawsze staje na wysokości zadania.
• rise and shine pobudka!Rise and shine! Breakfast is ready. Pobudka! Śniadanie gotowe.

Rise w rozmowie: o czynsz 💬

Współlokatorzy rozmawiają o nowym czynszu. Zwróć uwagę, kiedy pada rise, a kiedy raise.

Rymowanka z rise do słuchania 🎧

Na koniec coś lekkiego. Wierszyk o babci, która piecze chleb, i o cieście, które nie chce rosnąć. Rise pada w każdej formie. Najpierw posłuchaj bez tekstu i odpowiedz na pytania. Potem odsłoń tekst i przeczytaj go na głos.

Ćwiczenia z rise ✏️

Osiem krótkich zadań na formy i na wybór między rise a raise. Odpowiedź sprawdza się od razu.

Pytania o rise, które padają najczęściej

Podobną parę, gdzie jedno dzieje się samo, a drugie robi ktoś, tworzą fall i drop. Pozostałe czasowniki są na liście czasowniki nieregularne, a formy przećwiczysz w ćwiczeniach z czasowników nieregularnych.

Kluczowe wnioski

• Rise ma trzy formy: rise, rose, risen.
• Rise dzieje się samo: słońce wschodzi, ceny rosną.
• Raise to podnoszenie czegoś i jest regularny: raise, raised, raised.
• Rose brzmi jak róża, a risen ma krótkie „y”.
• Podwyżka po amerykańsku to a raise.